9 september 2026

Op 12 en 13 september is het dubbel feest: Open Monumentendag viert zijn veertigjarige bestaan én Flevoland blaast dit jaar veertig kaarsjes uit. Daarom staan tijdens deze jubileumeditie alle spotlights gericht op onze allerjongste provincie. Op zoek naar inspiratie om eropuit te trekken? Dit zijn vijf tips voor Open Monumentendag in Flevoland.

De lichtwachterswoning op Oud-Kraggenburg, foto: Anita Boes
De lichtwachterswoning op Oud-Kraggenburg, foto: Anita Boes

1. Oud-Kraggenburg: baken voor de scheepvaart
Een vuurtoren omringd door alleen maar akkerlanden? Daar zit vast een mooi verhaal achter. Oud-Kraggenburg werd in de negentiende eeuw aangelegd als een kunstmatig eilandje met een licht- en bakenpost voor de scheepvaart op de Zuiderzee en is zo’n honderd jaar later bij de inpoldering van Flevoland droog komen te liggen. Tijdens Open Monumentendag kun je mee op een rondleiding door de monumentale lichtwachterswoning en de daarop gebouwde vuurtoren, maar ook vrij over het terrein wandelen. Echt alleen dit weekend trouwens, want Oud-Kraggenburg is momenteel in particulier bezit.

Praktisch: Oud-Kraggenburg, Kraggenburg • geopend op 12 en 13 september 2026 • meer informatie

Interieur van Huis Polman, foto: Arjan Bronkhorst
Interieur van Huis Polman, foto: Arjan Bronkhorst

2. Modernistisch dorp Nagele
In de jaren vijftig van de vorige eeuw waren alle ogen gericht op Nagele, waar het modernste dorp van Europa zou komen. De woningen werden ontworpen naar de principes van Het Nieuwe Bouwen, met platte daken, veel ruimte en lichtinval. Wereldberoemde ontwerpers werkten eraan mee, zoals Aldo van Eyck, Gerrit Rietveld en Mien Ruys. Dit weekend ontdek je de complete geschiedenis van het dorp in Museum Nagele, maar vergeet ook zeker Huis Polman niet. Hier ga je echt even terug in de tijd en ervaar je het moderne wonen in de jaren vijftig

Praktisch: Museum Nagele en Huis Polman, Nagele • geopend op 12 en 13 september 2026 • meer informatie over Museum Nagele en Huis Polman

Robert Morris, ‘Observatorium’, 1977, foto: Jordi Huisman
Robert Morris, ‘Observatorium’, 1977, foto: Jordi Huisman

3. Land art: Observatorium van Robert Morris
Land art is een kunststroming waarbij kunstenaars het landschap tot onderdeel maken van een kunstwerk. Nergens ter wereld vind je zoveel land art bij elkaar als in Flevoland. In het noordwesten van de provincie ligt bijvoorbeeld Observatorium (1977) van de Amerikaanse kunstenaar Robert Morris (1931–2018). Het kunstwerk bestaat uit twee enorme wallen van aarde en gras met daarin verschillende openingen naar het omringende landschap. In Observatorium speelt Morris met het zonlicht en de seizoenen: door die open vizieren kun je op bijzondere momenten van het jaar de opkomst van de zon zien.

Praktisch: Observatorium van Robert Morris, Lelystad • geopend op 12 en 13 september 2026 • op zondag om 15.00 uur geeft een gids van Land Art Flevoland een gratis korte rondleiding; aanmelden is niet nodig • meer informatie

Waterloopbos, Marknesse, foto: Natuurmonumenten
Waterloopbos, Marknesse, foto: Natuurmonumenten
4. Deltawerken in het Waterloopbos

Het Waterloopbos bij Marknesse is niet alleen een bos, maar ook een plek waar belangrijk waterbouwkundig onderzoek werd uitgevoerd. Hier onderzochten specialisten van het Waterloopkundig Laboratorium De Voorst vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw hoe water zich gedraagt. Daarvoor werden onder meer havens, dammen, sluizen en kustwerken op schaal nagebouwd. Tussen de bomen vind je de restanten van ruim dertig modellen van grote waterwerken uit de hele wereld, zoals onze eigen Deltawerken. Speciaal voor dit weekend wordt de golfmachine aangezet en krijg je een idee van hoe de onderzoekers hier decennia geleden werkten.

Praktisch: Waterloopbos, Marknesse • geopend op 12 en 13 september 2026 • meer informatie

De Kubus, Lelystad, foto: Gemeente Lelystad
De Kubus, Lelystad, foto: Gemeente Lelystad

5. Post 65-monument De Kubus
Flevolands erfgoed is niet alleen de eerste polders en dorpen. Ook de periode van 1965 tot 1990 heeft een rijke bouwgeschiedenis nagelaten: het zogenoemde Post 65-erfgoed. Een mooi voorbeeld daarvan is De Kubus uit 1983, een cultureel centrum ontworpen door architect Wim Davidse in de kenmerkende structuralistische stijl. Aan de buitenkant zie je dat aan de herhalende volumes en bouwdelen die als een soort puzzel in elkaar grijpen. De Kubus mag zich sinds 2020 een gemeentelijk monument noemen. Tijdens Open Monumentendag worden in dit bijzonder markante gebouw rondleidingen gegeven.

Praktisch: De Kubus, Lelystad • geopend op 12 september 2026 • meer informatie

In Museumtijdschrift nr 6 • 2026 schrijft kunst- en architectuurhistoricus Lindy Kuit over museumwoningen die tijdens Open Monumentendag worden opengesteld. Het nummer is vanaf nu verkrijgbaar in de winkel en in onze webshop.