In Museumtijdschrift leest u in elke editie over de mooiste en meest bijzondere tentoonstellingen van het moment. Wie zijn de mensen achter de tentoonstelling? Welke keuzes maken zij, welke uitdagingen komen op hun pad? Deze week vertelt conservator Rianne Groen van museum Coda in Apeldoorn over Robert Smit – veel meer dan de beroemde maker van avant-gardistische sieraden.

Wat vormde de aanleiding van deze tentoonstelling?
“‘Craving the essentials’ zou oorspronkelijk in 2021 plaatsvinden, het jaar dat Robert Smit zijn tachtigste verjaardag vierde. Een mooie gelegenheid om een uitgebreide overzichtstentoonstelling te maken van een kunstenaar die zich continu is blijven ontwikkelen. Vanwege corona hebben we het een jaartje moeten uitstellen. Voor de tentoonstelling hebben we een prachtige hoeveelheid bruiklenen uit binnen- en buitenland bij elkaar weten te krijgen, van zowel musea als uit particuliere collecties. Voor mij persoonlijk was het een goede aanleiding om met deze tentoonstelling inzichtelijk te maken dat Robert Smit zoveel meer is dan een bekende maker van kunstenaarssieraden – hij is een bijzondere beeldend kunstenaar in de breedste zin van het woord.”

Zaaloverzicht, foto: Angela Stouten

Kunt u iets vertellen over de manier waarop de tentoonstelling is opgebouwd en/of vormgegeven?
Met deze tentoonstelling wilden we echt de diversiteit van Robert Smit als kunstenaar laten zien. Hij is een grootheid in de sieradenwereld, maar maakt ook tekeningen, schilderijen en foto’s. In de vormgeving vonden we het belangrijk om de verbanden tussen al die verschillende soorten werken goed over te brengen. Daarom hebben we gebruik gemaakt van grote blow-ups op de tentoonstellingswanden, die onder andere foto’s en schetsen laten zien. Andere wanden zijn juist in opvallende kleuren geschilderd. Het idee hierachter is dat je mee wordt genomen in de werkwijze en gedachten van Robert Smit. We hopen ook dat de bezoeker op deze manier ziet dat de beeldtaal van zijn schilderijen en tekeningen weer terugkomt in de sieraden, en andersom! Alles heeft dus met elkaar te maken.
We hebben er daarnaast bewust voor gekozen om geen chronologische werkwijze te hanteren bij het inrichten van de tentoonstelling. De werken die we laten zien zijn gemaakt in de afgelopen zestig jaar, een hele lange periode dus. Natuurlijk zou je dan kunnen kiezen om een ontwikkeling te laten zien in techniek of materiaalgebruik, maar we vonden het eigenlijk veel interessanter om ons te richten op de verhalende kwaliteit van de werken en de dwarsverbanden tussen de werken onderling. Ik vind het zelf heel verrassend hoe een ouder werk nog heel fris kan aandoen naast een werk uit de meer recente tijd.”

Zaaloverzicht, foto: Angela Stouten

Wat vindt u het bijzonderste werk in de tentoonstelling?
Een van mijn favorieten is ‘Dog with Red Mouth’, een halssieraad uit onze eigen collectie. Voor mij staat dit halssieraad symbool voor de vele facetten van het werk van Robert Smit. Het is gemaakt in het voor hem zo kenmerkende goud, waarmee hij in het begin van zijn carrière dwars inging tegen de toen heersende norm voor moderne sieraden, die toen vaak werden gemaakt van goedkopere materialen als rvs en perspex. In de jaren zeventig deed Robert Smit een lange periode onderzoek naar de tekening, en was hij helemaal gestopt met sieraden maken. Uiteindelijk keerde hij in de jaren tachtig weer terug naar het werken met goud. In eerste instantie deed hij dit door losse vormen te laten ontstaan uit goud, alsof hij er mee tekende. In dit geval ontstond er de vorm van een hondje uit het lijnenspel van het ‘getekende’ goud. Het lijkt ontzettend makkelijk en los gemaakt, maar als je goed kijkt zit er groot vakmanschap achter.
Dit werk is daarnaast een geweldig voorbeeld van de verhalende kracht van het werk van Robert Smit. Hij gebruikt terugkerende (al dan niet fictieve) personages in zijn werk, zoals het hondje Bello dat is ontstaan uit een herinnering aan de hond van zijn oma. Bello duikt door de jaren heen in allerlei vormen op in het werk van Smit, de ene keer figuratief en driedimensionaal, de andere keer weer abstract en plat.”

‘Dog with Red Mouth’, halssieraad, 1997

Craving the Essentials’, t/m 24 april in Coda, Apeldoorn, MK geldig, www.coda-apeldoorn.nl

Hoofdbeeld: Conservator Rianne Groen, foto: Erik Luchtenberg