In Museumtijdschrift leest u in elke editie over de mooiste en meest bijzondere tentoonstellingen van het moment. Wie zijn de mensen achter de tentoonstelling? Welke keuzes maken zij, welke uitdagingen komen op hun pad? Deze week aan het woord is Nanda van den Berg, directeur van Huis Marseille in Amsterdam. De tentoonstelling ‘Ao’ van Charlotte Dumas is het resultaat van haar jarenlange onderzoek naar het Japanse eiland Yonaguni en het bijna verdwenen paardenras dat er vrij leeft.

Wat was de aanleiding van deze tentoonstelling?
“Charlotte Dumas heeft twee keer eerder tentoongesteld in Huis Marseille. In 2003, toen het museum pas een paar jaar oud was, was haar fotowerk onderdeel van de groepstentoonstelling ‘De Eerste Ronde’, die een aantal jonge, veelbelovende Nederlandse fotografen onder de aandacht bracht. Dumas had een jaar daarvoor haar werkperiode aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam afgerond. In 2008 waren haar tijgerportretten onderdeel van een tentoonstelling over dieren. Uit beide tentoonstellingen verwierf Huis Marseille werken voor de collectie.
Film is naast fotografie ook een heel belangrijk onderdeel van Charlottes oeuvre. Vanaf 2015 deed zij onderzoek naar het Japanse eiland Yonaguni en het bijna verdwenen paardenras dat er vrij leeft. Uit dit onderzoek ontstonden drie korte films – ‘Shio’ (2018), ‘Yorishiro’ (2020) en ‘Ao’ (2021). De eerste twee films zijn al eerder op andere plekken getoond, zowel nationaal en internationaal.
Naar aanleiding van de voltooiing van de laatste film, ‘Ao’, leek het Charlotte een heel mooi idee om de drie films voor het eerst samen te brengen in Huis Marseille. Amsterdam is de stad waar ze woont en Huis Marseille is het museum waar ze aan het begin van haar carrière prachtige dierenportretten in de Tuinzaal had laten zien. De huidige portretten van de Yonaguni-paarden vormen daarvan een spiegeling. Kortom de cirkel was rond. Wij waren beiden heel enthousiast over dit idee, en zo is de tentoonstelling ‘Ao’ tot stand gekomen.”

Charlotte Dumas tijdens de opbouw van de tentoonstelling

Wat was de grootste uitdaging tijdens het maken van deze tentoonstelling?
“Charlotte Dumas is een zeer ervaren kunstenaar en tentoonstellingsmaker die haar werk zelf het beste kent. Eigenlijk is zij zelf de conservator van de tentoonstelling, men kan het volledig aan Charlotte toevertrouwen om de beste suggesties te doen voor de invulling van de zalen. Het is buitengewoon plezierig om met haar te werken en het samenstellen van de tentoonstelling verliep heel organisch.
De grootste uitdaging van deze tentoonstelling kwam van buitenaf: die lag in de weer oplaaiende coronapandemie – met de nieuwe omikronvariant – en alle restricties die daarmee te maken hebben. Tijdens de opbouw moesten allerlei maatregelen genomen worden zodat het opbouwteam voldoende afstand kon houden. En het was met name lastig om een feestelijke opening te plannen. Zoiets wil je natuurlijk wel, maar met alle restricties werd dit een bijna onmogelijke taak. De hele regie – van publiciteit, van evenementen, van feestelijkheden – werd een museum door de coronamaatregelen uit handen genomen.”

Tijdens de opbouw van de tentoonstelling

Kunt u iets vertellen over de manier waarop de tentoonstelling is opgebouwd en/of vormgegeven?
“De vormgeving van de tentoonstelling ‘Ao’ is een belangrijk onderdeel ervan en heel gezichtsbepalend. Charlottes werk werd eerder getoond in de Fondation Hermès in Tokio en ondanks dat deze kunstinstelling een volledig glazen koepelwand heeft, werd een besloten ruimte gecreëerd met lange indigo banen van doek die naar beneden hingen. Wij hebben die doeken van de Fondation Hermès in bruikleen gekregen en die zijn zeer sfeerbepalend geworden in de Grote Zaal, waar de film ‘Ao’ wordt getoond. De kleur indigo vormt een rode draad in de film. De kleur wordt op traditionele wijze gedestilleerd uit planten die op het eiland Yonaguni groeien, en textielcreaties van de lokale kledingontwerpster Yuko Kitta duiken als leidmotief op in de film.
Het indigoblauw is door onze tentoonstellingsvormgevers Philip Lüschen en Vivian Seffinga als uitgangspunt genomen voor de vormgeving van de tentoonstelling. Blauwe indigofolie op de ramen van het lichthof verbindt de sfeer tussen de diverse tentoonstellingszalen. Er zijn speciale meubeltjes in Japanse stijl ontworpen om op te zitten tijdens het bekijken van de films. De vormgeving versterkt de sfeer in het werk van Charlotte Dumas, het is echt een samenwerkingsproject. De tentoonstellingsorganisatie is voortvarend gedaan door Mira Matic, een grote fan van Charlotte Dumas. Uit alles blijkt de liefde waarmee de tentoonstelling door de kunstenaar samen met het team is samengesteld, gemaakt en vormgegeven.”

Zaaloverzicht Huis Marseille, foto: Eddo Hartmann

Ao’, t/m 15 mei in Huis Marseille, Amsterdam, MK geldig, www.huismarseille.nl

Hoofdbeeld: Zaaloverzicht Huis Marseille, foto: Eddo Hartmann