In Museumtijdschrift leest u in elke editie over de mooiste en meest bijzondere tentoonstellingen van het moment. Wie zijn de mensen achter de tentoonstelling? Welke keuzes maken zij, welke uitdagingen komen op hun pad? Deze week vertelt conservator Marente Bloemheuvel van Eye Filmmuseum over Guido van der Werve, een van Nederlands belangrijkste vertegenwoordigers van een jongere generatie filmende kunstenaars. 

Guido van der Werve, ‘Nummer acht’,  © Studio Hans Wilschut, courtesy  kunstenaar & Grimm Amsterdam| New York

Wat vindt u het bijzonderste werk in de tentoonstelling?
Dat is een hele lastige vraag. Guido werkte de afgelopen twintig jaar aan een heel krachtig oeuvre. Ik kies hier niet één maar drie werken, als je het goed vindt. Ik begin met ‘Nummer veertien, home’ (2012), het werk waarin Guido van der Werve al zwemmend, fietsend en lopend van Warschau naar Parijs reist, van de plek waar Chopins hart is begraven in zijn geboortegrond, tot aan zijn officiële graf op Père Lachaise. Een prachtig gelaagd werk met als rode draad de zoektocht naar wat ‘thuis’ is. Zoals in veel van zijn werken legt hij in ‘Nummer veertien’ zijn buitengewone inspanningen vast; we zien hem zwemmen in een majestueuze rivier en eindeloze afstanden afleggen op de fiets en rennend, door heuvelige landschappen, langs rafelige industriegebieden en door typisch Midden-Europese dorpjes. Een eenzame figuur op weg. Beelden van deze uitgestrekte triatlon worden afgewisseld met opnamen van bevreemdende gebeurtenissen in en rondom zijn ouderlijk huis in een jaren zeventig straat in Papendrecht. En met historische plekken die Alexander de Grote aandeed gedurende zijn lange veldtocht waarvan hij nooit meer terugkeerde naar huis. Van der Werve componeerde de prachtige, melancholiek muziek zelf en laat zijn film de structuur van een klassiek requiem volgen.
Veel eenvoudiger van concept en verhaallijnen maar net zo indrukwekkend en glashelder zijn zijn ‘Nummer acht’ en ‘Nummer negen’ (beide 2007), gefilmd in noordelijker regionen. In de eerste loopt de kunstenaar op een bevroren zee voor een ijsbreker uit. Het enorme schip baant zich traag een weg door het brekende ijs en volgt de kleine heroïsche gedaante. In ‘Nummer negen’ brengt Van der Werve een heel etmaal op de Noordpool door terwijl de aarde 24 uur onder hem ronddraait. Hij staat in de barre kou op één en dezelfde plek en draait, heel rustig, tegen de klok in. Daarmee de tijd een hak zettend. Maar ook als daad van balsturig verzet; hij wilde eens een dagje níet meedraaien met die immer roerige wereld.

Guido van der Werve, ‘Nummer veertien’,  © Studio Hans Wilschut, courtesy  kunstenaar & Grimm Amsterdam| New York

Wat vormde de grootste uitdaging tijdens het maken van de tentoonstelling?
Guido van der Werve is een van Nederlands belangrijkste vertegenwoordigers van een jongere generatie filmende kunstenaars. Hij heeft in de afgelopen twee decennia een heel eigen, bijzonder oeuvre opgebouwd. Daarom wilden we in Eye een grote, veelomvattende tentoonstelling maken, met een ruime keuze uit het werk. Een tentoonstelling met een flink aantal werken dus èn met veel aandacht voor de kwaliteiten van het beeld en het geluid, in een redelijk open architectuur. We wilden niet teveel kleine ‘kamertjes’ bouwen. Maar het werk juist de ruimte geven. Dat was een uitdaging, vooral omdat de muziek zo’n belangrijke rol speelt. Voor elke film hebben we dan ook een eigen oplossing voor het geluid gezocht. Daarnaast hebben onze collega’s van Eye’s collectie-afdeling samen met Guido van der Werve de eerste werken, die op celluloid zijn gefilmd, opnieuw gedigitaliseerd en geremastered, ‘gerestaureerd’ zeg maar. Die films zien er nu ook weer prachtig uit. We hebben geprobeerd een tentoonstelling te maken waarin alle eigenheden van het werk zo goed mogelijk tot hun recht komen, in rustige, geconcentreerde ruimtes. Het grootse en het sublieme, het melancholieke en het eigenzinnige, het alledaagse en het poëtische, het persoonlijke en het filosofische.

Guido van der Werve, ‘Nummer negen’,  © Studio Hans Wilschut, courtesy  kunstenaar & Grimm Amsterdam| New York

Tastbare futiliteit’, t/m 29 mei in Eye Filmmuseum, Amsterdam, MK geldig, www.eyefilm.nl

Hoofdbeeld: Guido van der Werve werkt aan zijn schaakpiano, © Studio Hans Wilschut, courtesy kunstenaar & Grimm Amsterdam| New York