Op 23 november 2022 zal kunstenaar Ina van Zyl (1971) de Thérèse Schwartze Prijs in ontvangst nemen tijdens de PAN Amsterdam. Van Zyl zal de prijs, bestaande uit een geldbedrag en een penning van Eric Claus, ontvangen uit handen van Marlene Dumas, die de prijs zelf in 1989 ontving. De jury vindt het werk van Van Zyl eigentijds, krachtig, gevoelig, duister én licht, en het getuigt van een grote affiniteit met het genre dat naamgever van de prijs Thérèse Schwartze met zoveel verve haar hele werkzame leven heeft vertegenwoordigd: de portretkunst. De uitreiking vindt plaats op 23 november 2022 om 17.00 uur op de PAN Amsterdam.

Ina van Zyl, foto: Machiel Botman

Thérèse Schwartze en de Thérèse Schwartze Prijs
Thérèse van Duyl-Schwartze (1851-1918) was een buitengewoon begaafd en succesvol kunstenaar. Haar oeuvre bestaat uit bijna 1000 werken, voornamelijk portretten in pastelkrijt en olieverf. Zij werkte voor het koninklijk huis, portretteerde hoogleraren op universiteiten en bediende de elite in Amsterdam. Haar werk hangt o.a. in het Rijksmuseum, Het Uffizi in Florence, Teylers Museum en Boijmans van Beuningen. Een half jaar na haar overlijden werd een stichting opgericht om de gedachtenis aan haar in stand te houden.

In 1920 werd de Thérèse Schwartze Prijs voor het eerst uitgereikt. Sinds 1984 bestaat de prijs uit een geldbedrag en een penning, vervaardigd door Eric Claus. De prijs wordt uitgereikt aan een kunstenaar die zich onderscheidt en in wiens oeuvre het geschilderde portret een substantiële plaats inneemt. Enkele prijswinnaars uit het verleden zijn Sierk Schröder, Kurt Löb, Jan Sierhuis, Theo Swagemakers, Herman Gordijn, Eric Claus, Marlène Dumas, Emo Verkerk en Iris van Dongen.

De Thérèse van Duyl – Schwartze stichting heeft sinds 1919 als doel om de nagedachtenis aan Thérèse van Duyl- Schwartze te eren. In de statuten staat dat, naast het in ere houden van haar naam, ook ‘steun dient te worden verleend aan behoeftige’ Nederlandse beeldende kunstenaars en het instandhouden van de Nederlandse portretkunst. Het bestuur van de stichting, dat ook de jury vormt voor de uitreiking van de Thérèse Schwartze Prijs, bestaat uit zeven leden, waaronder in ieder geval twee kunstenaars.

Over Ina van Zyl
Ina van Zyl (Ceres, Zuid-Afrika, 1971) groeide op in Zuid-Afrika, studeerde beeldende kunst aan de Universiteit van Stellenbosch en was vooral geïnteresseerd in het tekenen van strips. Halverwege de jaren negentig kwam ze naar Nederland om zich bij ‘De Ateliers’ te verdiepen in de schilderkunst. In plaats van verhalende scènes te creëren, zoals de strips, begon Van Zyl zich al snel te concentreren op individuele objecten en zoomde daarop in. Deze zijn autonoom aanwezig op het doek, lijken ‘larger than life’ en zijn bondig ingekaderd, volledig los van hun context.

Van Zyls fascinatie voor een onderwerp – of het nu een schijnbaar triviaal alledaags object is, een landschap of een portret – begint vaak met de tegenstrijdige gevoelens die het kan oproepen. Ze wordt bijvoorbeeld aangetrokken door een combinatie van kracht en kwetsbaarheid in een ontluikende bloem, of door het intense zwart van een rijpe pruim die op het punt staat te barsten. Verleidelijke werken, geconcentreerd en precies geschilderd. Maar als kijker bespeuren we een zekere wrijving die symbool staat voor iets groters. Van Zyl laadt elk schilderij met emoties en herinneringen die zowel een universeel gevoel als een gevoel van onbehagen en verlangen kunnen oproepen. Om die reden geeft ze vaak hints in haar titels: bijvoorbeeld ‘Mort’ voor de dode mug. De fragiele nietigheid van het insect krijgt een overweldigende grootsheid. En ‘Little Orgasm’ voor de sensueel weergegeven kleine anjer die onvermijdelijk associaties oproept met seksualiteit en puberteit.

Bron: Persbericht Thérèse Schwartze Prijs