Tentoonstellingen aanmelden

Eise Eisinga Planetarium

Franeker, Nederland

Tip van Museumtijdschrift:

Nederland heeft honderden unieke kleine musea, van schilderachtig vrouwenhofje tot curieus missiemuseum. Museumtijdschrift bezoekt er deze zomer 12. Aflevering 10: het achttiende-eeuwse zonnestelsel van Eise Eisinga.

Als je vluchtig kijkt, lijkt het een eenvoudige Friese woonkamer waarvan de bedstee en de blauwe tegelvloer nog volledig intact zijn. Maar niets is minder waar. Het houten plafond is door wolkammer en amateur-astronoom Eise Eisinga omgebouwd tot een volledig werkend planetarium, tot op vandaag het oudste nog functionerende planetarium ter wereld.

Eise Eisinga Planetarium

Beeld: Eise Eisinga Planetarium.

Al vanaf 1781 draaien de, tot dan toe bekende, zes planeten uit het zonnestelsel in de juiste banen met de juiste tijdspanne, precies zoals dat in het echte zonnestelsel ook gebeurt. Zo draait Saturnus in 29 jaar en 164 dagen rond zijn baan in het radarwerk van hout en handgesmede spijkers. Slechts twee maanden na de afronding van het zeven jaar durende project werd Uranus als nieuwe planeet ontdekt. Helaas pastte die er inmiddels niet meer bij.

Ook heeft het museum een sterren- en planetenkamer waarin de dierenriem, het zonnestelsel en verschillende telescopen worden verbeeld met lichtgevende planeten, sterren en filmpjes. Het zorgt voor een magisch effect in een donkere ruimte.

Bij een bezoek aan het Eisinga Planetarium hoort een uitleg in de Planetariumkamer. Deze uitleg duurt ongeveer 15 minuten. Het  overige deel van het museum is op eigen gelegenheid te bezichtigen. Behalve het indrukwekkende raderwerk van het planetarium en de voormalige wolkammerij van Eisinga is er tevens een uitgebreide verzameling van historische astronomische instrumenten te zien. Ook aan de moderne sterrenkunde wordt aandacht besteed. Er is bovendien een filmzaal waar doorlopend documentaires worden vertoond.

Met de uitbreiding, geopend in mei 2016, is ook een fraaie interactieve expositie ‘De Ruimte’ te bezichtigen. Ook kunnen in het historische woonhuis van Eise Eisinga zijn handschriften digitaal bekeken worden. Blader door deprachtige wiskundige en astronomische handschriften van Eisinga!

Voor kinderen is een gratis speurtocht beschikbaar.