Tentoonstellingen aanmelden

Beroemdheid versus underdog
Homme Siebenga

Cultuurjournalist

  • 7 dagen geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Museum De Fundatie koppelt de grote beeldhouwer Alberto Giacometti aan zijn enigszins vergeten Britse tijdgenoot Lynn Chadwick. De ontmoeting pakt verrassend goed uit door het stevige contrast in visie en artistiek temperament.

Lynn Chadwick, ‘Watcher V’, 1960-61, brons, 139 x 36 x 25 cm. Courtesy The Estate of Lynn Chadwick en Blain|Southern, foto: Peter Mallet.

Ze waren elkaars ‘rivalen’ in 1956 op de Biënnale van Venetië. De Zwitserse Parijzenaar Giacometti (1901-1966), midden vijftiger en al beroemd om zijn langgerekte mensfiguren, was de gedoodverfde winnaar. Maar de dertien jaar jongere Britse beeldhouwer Lynn Chadwick (1914-2003), voormalig bouwkundig tekenaar, ging volslagen onverwacht met de Grote Prijs voor de Beeldhouwkunst naar huis.

Nu, ruim zestig jaar later, heeft De Fundatie die ontmoeting opnieuw gearrangeerd. In een van de grote zalen staan de beelden uit die periode weer tegenover elkaar opgesteld. Een groep van acht ijle vrouwenfiguren van Giacometti: hun blik op oneindig, roerloos en ongenaakbaar als mythologische figuren, maar tegelijk onmiskenbaar eigentijds en menselijk. Daartegenover de hoekige, gepantserde wezens van Chadwick, met veel volume en een ondertoon van agressie. Eén daarvan komt uit de eigen collectie van het museum.

Zoekende potloodlijnen
De rolverdeling van toen – beroemdheid versus underdog – lijkt zich te herhalen. Giacometti behoort inmiddels tot de iconen van de moderne beeldhouwkunst, terwijl de ster van Chadwick wat is verbleekt. Dat maakt deze dubbelexpositie gewaagd: het gevaar is levensgroot dat de gevestigde naam de ander volledig overschaduwt. Gelukkig loopt het niet uit op een krachtmeting, maar wordt het een boeiend spel met contrasten.

Atelierfoto’s en filmfragmenten laten zien hoe totaal verschillend ze de materie te lijf gaan. Giacometti kneedt een minimale hoeveelheid gips of klei tot een lichaam dat zo weinig mogelijk ruimte inneemt en zo fragiel is dat het bijna lijkt te verdwijnen. Met zijn vingers en spatels duwt en snijdt hij een grof reliëf in de huid. Chadwick werkt met een lasapparaat en gaat aan de slag zonder vooropgezet idee. Improviserend voegt hij metalen staven samen tot een ruimtelijk skelet. De openingen in de structuur vult hij op met cementachtig materiaal, zodat robuuste figuren ontstaan die zich zo breed mogelijk lijken te maken.

Zaaloverzicht ‘Giacometti-Chadwick – Facing Fear’ in Museum De Fundatie, foto: Peter Tijhuis.

De tentoonstelling blijft niet steken in het uitspelen van de tegenstellingen. Soms delen de kunstenaars een zaal, maar ook solo krijgen ze alle ruimte. Van Giacometti worden behalve sculpturen ook tekeningen getoond. Indrukwekkend zijn vooral de portretten die eruitzien als kluwens van zoekende potloodlijnen. Ook dit zijn weer obsessieve pogingen om door scherp observeren de menselijke figuur op een nieuwe manier weer te geven.

Alberto Giacometti, ‘Homme qui marche I’, 1960, brons, 183 x 26 x 95,5 cm. Collectie Fondation Marguerite en Aimé Maeght, foto: Claude Germain – Archives Fondation Maeght.

Wapperende haren
Bij Chadwick zijn vooral het ruimtelijke effect en de vitaliteit van zijn monsterfiguren imponerend. Wie bijvoorbeeld om zijn ‘Leeuw’ (1961) heen loopt, ziet aan beide flanken een veelvoud aan geometrische vlakken die samengebalde spiermassa’s suggereren. Aan de voorzijde is de opengesperde muil uitvergroot tot een gapend zwart gat.

In de eivormige bovenbouw van het museum is werk te zien uit de eindfase van beide carrières. Van Giacometti staat daar het iconische beeld ‘Lopende man I’ (1960); eenzaam op weg, in zichzelf gekeerd, maar tegelijkertijd onverzettelijk. Een hoogtepunt in zijn oeuvre. De oudere Chadwick lijkt zachtmoediger en vriendelijker geworden. De vrouw met wapperende haren en mantel, ‘Harde Wind IV’ uit 1995, moet het hebben van de fraaie vormgeving en een vleugje humor. Zijn ‘Zittend Paar’ (1990) op een bankje in het park oogt nogal braaf en risicoloos: de angel lijkt uit zijn werk verdwenen.

Toch wordt Chadwick zeker niet omvergeblazen door zijn beroemde collega. Veel van zijn werk is krachtig en eigenzinnig genoeg om overeind te blijven. En dat zullen de komende tijd heel veel bezoekers met eigen ogen vaststellen. Met dank aan publiekstrekker Giacometti.

Giacometti-Chadwick – Facing Fear’, t/m 6 januari in Museum De Fundatie, Zwolle, MK geldig, www.museumdefundatie.nl

Hoofdbeeld: Zaaloverzicht ‘Giacometti-Chadwick – Facing Fear’ in Museum De Fundatie, foto: Peter Tijhuis.

Reageer op Beroemdheid versus underdog

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er is één reactie op Beroemdheid versus underdog
  1. outsider

    gisteren de mooie tentoonstelling bekeken.
    mooi vormgegeven, maar de film wordt te laag geprojecteerd op de witte wand zodat de bijschriften niet te lezen zijn omdat er een “hoofd” voor zit.Iets omhoog zou al helpen vooral als je op de achterste rij zit!