Tentoonstellingen aanmelden

Binnenkijken op de Biblebelt
Zoë Spaaij

  • 1 week geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst, Volkenkunde

Het idee was er al jaren: een tentoonstelling over de Nederlandse Bijbelgordel. Maar hoe maak je een tentoonstelling over een gemeenschap, waarbij het woord belangrijker is dan het beeld?

Zaaloverzicht ‘Bij ons in de Biblebelt’, foto: Billie-Jo Krul.

Grote kans dat uw eerste associatie met de Biblebelt zwarte kousen en zondagsrust is. De naam is de aanduiding van de strook van bevindelijk gereformeerde gemeenschappen, die als een gordel door Nederland loopt, van Overijssel tot aan Zeeland. De benaming Biblebelt is vanuit de Verenigde Staten overgewaaid en wordt pas sinds de jaren negentig gebruikt.
Het algemene beeld van de Biblebelt is dat van een afgezonderde gemeenschap, ver weg van de huidige consumptiemaatschappij waarin zelfs op zondag geshopt mag worden. Een beklemmende wereld zonder vrijheden en plezier, die vooral in de openbaarheid treedt wanneer het gaat om homo- en vrouwenemancipatie en mazelenepidemieën.
De tentoonstelling ‘Bij ons in de Biblebelt’ in Museum Catharijneconvent nuanceert dit stereotype enigszins en laat de menselijke kant achter de nog altijd strenge regels zien. Als het zondags sneeuwt mogen kinderen heus wel een sneeuwpop bouwen, romans worden gelezen en inmiddels worden er zelfs tv-programma’s gekeken via de laptop. De laatste jaren sijpelt de buitenwereld steeds meer naar binnen en met deze tentoonstelling stelt de Biblebelt zich voor het eerst nadrukkelijk open.

Willemien van de Ridder, fotoserie ‘Zaterdag/Zondag’ van Sjaak Verboom.

Levenskeuzes
Kunst uit de Biblebelt is schaars, omdat het woord van God centraal staat. De expositie bevat dan ook vooral foto’s en video’s van de refo’s zelf, zoals de inwoners van de Biblebelt in de zaalteksten worden genoemd. In het oog springt de fotoserie ‘Zaterdag/Zondag’ van Sjaak Verboom. Kinderen, volwassenen en ouderen worden geportretteerd in hun wekelijkse en zondagse kleding. De serie toont de eigen identiteit, maar laat tegelijkertijd de uniformiteit van de gemeenschap zien. Bijvoorbeeld het portret van Willemien van de Ridder: zij is zowel zaterdags als zondags een kleurrijke verschijning. Maar ook zij draagt op zondag een hoedje en zwart accent in haar kleding.

Deel uitmaken van de Biblebelt betekent meer dan een kledingkeuze. Een serie interviews toont de ‘levenskeuzes’ die worden gemaakt. Van vroeg trouwen tot schenkingen aan goede doelen en het stemmen op de SGP. Wie in de Biblebelt woont, moet zich aan de (on)geschreven regels van de gemeenschap houden. Ook Museum Catharijneconvent houdt zich aan deze regels. De expositie van hedendaagse gereformeerde kunstenaars is namelijk op zondag gesloten, op verzoek van de kunstenaars.

Laurence Neter (toeschrijving), ‘De brede en de smalle weg’, 1630-39, coll. Museum Catharijneconvent.

Brede en smalle weg
De rode draad door de tentoonstelling is het tafereel van de brede en de smalle weg, een metafoor voor de keuze tussen hel en hemel. Deze afbeelding komt verschillende keren terug, onder andere op allegorische prenten uit de negentiende eeuw. Op een hedendaags equivalent van ontwerper Fokke de Vries uit Urk is de landloper, op weg naar de hel, merkwaardig genoeg vervangen door een moslima en is de nieuwe verleiding het internet. Een paradox, wanneer je dit vergelijkt met de impact die internet heeft op de ontsluiting van de Biblebelt.
Ook de Zeeuwse kunstenaar Liesbeth Labeur sluit aan bij de keuze tussen hel en hemel, door de bezoeker letterlijk voor de keuze te stellen tussen de hel in de vorm van een ballenbak en de hemel, een smal benauwend gangetje. Net als bij de rest van de tentoonstelling blijft open welke keuze de beste is. Daarmee oordeelt ‘Bij ons in de Biblebelt’ niet en geeft een mooie schets van het leven in de Nederlandse Bijbelgordel.

Bij ons in de Biblebelt’, t/m 22 september in Museum Catharijneconvent, Utrecht, MK geldig, www.catharijneconvent.nl.

Hoofdbeeld: Bondsdag Christelijk Gereformeerde Vrouwenverenigingen, foto: Henk Visscher, Reformatorisch Dagblad.

Reageer op Binnenkijken op de Biblebelt

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er zijn 3 reacties op Binnenkijken op de Biblebelt
  1. Ellen Kop, Amsterdam

    Bijzonder, lijkt me, deze tentoonstelling! Ga er beslist naar toe, kom ik ook weer eens in de mooie stad Utrecht.
    Wens u veel belangstelling toe en succes, Ellen Kop, Amsterdam.

  2. Martin Everts

    Geweldig dit thema van zo’n grote bevolkingsgroep eens onder de aandacht te brengen! Kijk ernaar uit deze tentoonstelling te gaan zien!