Tentoonstellingen aanmelden

Van bom tot bloembehang
Kees Keijer

Kunsthistoricus en -criticus

  • 2 jaar geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

1. Kunstenaarscollectief Fallen Fruit

De twaalfde editie van de reizende Europese kunstbiënnale Manifesta is deze zomer neergestreken in Palermo, hoofdstad van Sicilië. In spectaculaire paleizen en intieme kapelletjes zijn kunstwerken te zien rond actuele problematiek als migratie en vervuiling. Museumtijdschrift zet tien hoogtepunten op een rij.

1. Kunstenaarscollectief Fallen Fruit in Palazzo Butera, via Butera 18.
Palermo staat vol oude stadspaleizen en andere grote gebouwen die in verval zijn geraakt, zoals het Palazzo Butera uit 1692. Het is twee jaar geleden gekocht door de Noord-Italiaanse kunstverzamelaar Massimo Valsecchi en wordt nu gerestaureerd. Kunstenaarscollectief Fallen Fruit uit Los Angeles decoreerde een kamer met behang waarop allerlei soorten bloemen en fruitbomen zijn afgebeeld die in de stad zijn terug te vinden. Ze maakten ook een kaart van de stad met alle ‘openbare fruitbomen’ waarvan je mag plukken.

2. Lungiswa Gqunta

2. Lungiswa Gqunta in Orto botanico di Palermo, Via Lincoln.
De natuur is alomtegenwoordig op deze Manifesta. Een van de locaties is de schitterende botanische tuin van Palermo, die uit 1789 stamt. Diverse projecten leggen een verband tussen het reizen van zaden en planten, en de migratie van mensen. Alberto Baraya maakte een quasiwetenschappelijke inventarisatie van plastic planten die hij in Palermo vond, in kerken, bij begraafplaatsen en monumenten. De installatie van de Zuid-Afrikaanse Lungiswa Gqunta verbeeldt de tuin als een dreigend toneel voor geweld en revolutie: haar plantenkas is bezaaid met glasscherven en molotovcocktails.

3. Kunstenaarsduo Masbedo

3. Kunstenaarsduo Masbedo in Sala delle Capriate in Palazzo Chiaramonte, Piazza Marina 61.
De Sala delle Capriate in het gebouw van het staatsarchief in Palermo is van top tot teen gevuld met eeuwenoude pakken papier. Het Milanese kunstenaarsduo Masbedo maakte een video-installatie in de zaal, met een marionet als metafoor voor de hedendaagse kunstenaar. Masbedo laat ook elders mooi werk zien, zoals een ontroerend gesprek tussen Letizia Battaglia, bekend van haar foto’s over de Siciliaanse maffia, en een tienjarig meisje. Terwijl Battaglia haar fotografeert vertelt het meisje over haar leven, de stad en het gevaar van drugs, corrupte politici en de maffia.

 

4. Patricia Kaersenhout

4. Patricia Kaersenhout in Palazzo Forcella De Seta, Foro Italico Umberto I 21.
De Nederlandse Patricia Kaersenhout stortte een berg zout in de grote zaal van het Palazzo Forcella De Seta, een gebouw met prachtig uitzicht over de Middellandse Zee. Volgens een oude slavenlegende aten slaven geen zout omdat ze dachten dat ze dan lichter zouden worden, waardoor ze naar Afrika konden terugvliegen. Het wijdverspreide verhaal over de vliegende Afrikanen gaat over de mogelijkheid om in de geest te kunnen ontsnappen en staat voor het verlangen naar vrijheid. Kaersenhout nodigt bezoekers uit om wat zout mee naar huis te nemen en in water op te lossen, als symbool voor het ‘oplossen’ van de pijn in vroeger tijden.

5. Tuinarchitect Gilles Clément

5. Tuinarchitect Gilles Clément i.s.m. Coloco in Zona Expansione Nord, aan de noordrand van Palermo
Zona Expansione Nord (ZEN) is een wijk met sociale woningbouw die in de jaren zeventig werd aangelegd voor de allerarmste inwoners van Palermo. De levensomstandigheden zijn er erbarmelijk; de straten liggen vol afgedankte ijskasten en ander vuilnis. Voor de gelegenheid hebben enkele jongeren een van de vuilnisbelten omgevormd tot tuin. Naar de ideeën van de Franse tuinarchitect Gilles Clément wordt deze plek gevuld met de meest uiteenlopende soorten planten en bomen, dwars door elkaar aangeplant.

 

 

 

6. Simon Starling

6. Simon Starling in Chiesa di San Giovanni dell’Origlione, Piazza Origlione.
In de Chiesa di San Giovanni dell’Origlione toont de Engelse kunstenaar Simon Starling een installatie met de titel ‘La Decollazione’ (De onthoofding). Startpunt van het project was het schilderij ‘De onthoofding van Johannes de Doper’ (1608) van Caravaggio. Starling reisde van Noord- naar Zuid-Italië in een Piaggio Pentarò, een piepkleine vrachtauto. Onderweg verzamelde hij alle materialen en pigmenten die gebruikt zijn voor Caravaggio’s schilderij en toont deze nu in de laadruimte van het vrachtautootje.

7. Antonis Pittas

7. Antonis Pittas in Palazzo Campofranco, Piazza Croce dei Vespri 8.
De Amsterdamse galeries Annet Gelink, Martin van Zomeren en Tegenboschvanvreden hebben samen een groepstentoonstelling gemaakt in het gebouw van een oud familiebedrijf, dat in textiel handelt. ‘If we want things to stay as they are, things will have to change’ bevat werk van Matt Bryans, Cristina Lucas, Antonis Pittas, Janis Rafa, Fernando Sánchez Castillo en Sarah van Sonsbeek. Pittas maakte een behang van sportende Amsterdammers. Als je het werk fotografeert met flits, lijken de letters op de muur lichtgevend.

8. Zheng Bo

8. Zheng Bo in Orto botanico di Palermo, Via Lincoln.
In het bamboebos van de botanische tuin presenteert de Chinese kunstenaar Zheng Bo de video ‘Pteridohilia’. Bo volgt een jongeman als deze in een Taiwanees bos een intieme relatie aangaat met een varen. Terwijl hij aan de uiteinden van de bladeren likt wordt hij steeds opgewondener en uiteindelijk bedrijft hij de liefde met zijn groene lustobject. Het werk blijkt ook een boodschap te hebben. “Alleen als we onze verbeelding kunnen oprekken, kunnen we het complexe bestaan van alle levende dingen leren waarderen”, aldus de kunstenaar. “Alleen dan kunnen we leren om intelligenter op deze planeet te leven.

9. Nora Turato

9. Nora Turato in Oratorio di San Lorenzo, Via Immacolatella 1.
De Kroatische Nora Turato maakte een nieuwe performance waarin ze de bezoeker van een kleine kapel trakteert op een spervuur aan woorden en gedachtes. ‘I’m happy to own my implicit biases (malo mrkva, malo batina)’ gaat onder andere over de donas de fuera, mythische vrouwen die vanwege hun onconventionele gedrag een rol speelden in de heksenprocessen op Sicilië. De performance vindt plaats in het Oratorio di San Lorenzo, waar vroeger een Caravaggio hing die in 1969 werd gestolen, waarschijnlijk door de Siciliaanse maffia.

10. Cristina Lucas

10. Cristina Lucas in Casa del Mutilato, Via Alessandro Scarlatti 12.
De eeuwenoude droom om te kunnen vliegen werd begin twintigste eeuw werkelijkheid. Niet veel later ontstond een nachtmerrie toen bleek dat men ook bommen uit vliegtuigen kon laten vallen. De Spaanse Cristina Lucas maakte een database van alle bommen die sinds 1911 op aarde vielen. In de urenlange video-installatie ‘Unending Lightning’ wordt de wereldkaart om de twee seconden gevuld met een nieuwe zwarte stip. Het werk is te zien in het Casa del Mutilato, een fascistisch gebouw, destijds bedoeld als eerbetoon aan oorlogsslachtoffers.

Manifesta 12, t/m 4 november in Palermo, Italië. Enkele locaties zijn gratis toegankelijk, voor andere plekken is een ticket nodig. Meer info: m12.manifesta.org.

Hoofdbeeld: Patricia Kaersenhout, ‘The Soul of Salt’, 2016.
Alle foto’s: Kees Keijer.

Reageer op Van bom tot bloembehang

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht