Tentoonstellingen aanmelden

De netelige situaties van Teun Hocks
Chris Reinewald

Journalist vormgeving

  • 1 week geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Teun Hocks (1947) studeerde, woonde en werkte lange tijd in Breda. Passend dat het Stedelijk Museum Breda de kunstenaar, bekend van zijn absurdistische fotoschilderijen, eert met een prikkelend overzicht vanaf de jaren zeventig tot nu.

Teun Hocks, ‘zonder titel’, 2015

Het begin was zoekend. Langzaam ontdekte Teun Hocks, performer, schilder, fotograaf, dat hij het liefst eigen scènes creëert voor zijn grote, vaak ingekleurde foto’s. Dankzij de Beeldende Kunstenaars Regeling (1956-1987) – een sociale uitkering in ruil voor kunstwerken – verwierf het gemeentelijk museum zijn vroege conceptuele schetsen en eerste geënsceneerde foto’s. Daarnaast zijn nu ook de prachtig geaquarelleerde voorstudies en rekwisieten te zien die de Hocks-fan van zijn foto’s kent. Veel knutselde de kunstenaar zelf: een staaflantaarn, filmcamera’s, kitschschilderijtjes, een kartonnen geweer, dierenmaskers, een pony van papier-maché. Alleen de degelijke, gestreepte herenpyjama komt van V&D. Hocks gebruikte de ‘props’ in uiteraard zelfontworpen en gebouwde decors.

Dit is niet Teun Hocks
Daarmee lijkt hij op filmmakers als Buster Keaton, Jacques Tati, Alex van Warmerdam of David Lynch. Ook Hocks maakte ooit geestige korte films, oer-YouTubefilmpjes. Ze doen denken aan het Fluxusabsurdisme van Wim T. Schippers (die leegde in 1961 plechtig een flesje limonade in de Noordzee). Hocks, tijdens de opening van de tentoonstelling: “In de jaren zeventig deden conceptuele kunstenaars zwaarmoedige performances, die vaak ook nog eng waren. Als tegenwicht amuseerde ik mij met grappige filmpjes.” Zo zie je onder meer een protestzanger klunzen met een gitaar en mondharmonica in een nekstandaard. Het lukt hem maar niet om bij het zingen zijn harmonica in de mond te houden en tegelijk gitaar te spelen.

“De figuren in mijn werk weten niet in welke netelige situaties ze zijn verzeild,” legt Hocks uit. En hij benadrukt nog maar eens dat het schlemielige of arrogante mannetje op zijn foto’s een personage is. Die mogen we niet verwarren met de echte Teun Hocks die er alleen model voor staat. De jongeman toen leek op Doe Maar-zanger Henny Vrienten, maar is inmiddels een vriendelijke, grijze zeventiger. “Die verandering in een ouder geworden mannetje bevalt mij wel. Verder bleef veel hetzelfde. Alleen werk ik niet meer zo groot omdat mijn atelier kleiner is. Wanneer ik teken krijg ik nog steeds nieuwe ideeën. Ik zoek nooit naar iets grappigs: dat sluipt er gewoon in.”

(links) polaroidvoorstudie, foto Chris Reinewald
(rechts) prop V&D herenpyama, foto Chris Reinewald

Waar Is De Hond?
Gelukkig is het inmiddels anders, vertelt Hocks, maar in het begin namen mensen zijn werk niet serieus: vanwege de humor. Wat als schetsje nog een nonchalant lolletje lijkt, wint aan echtheid wanneer Hocks de scène fotografeert. De ‘waargebeurde’ zwart-wit foto kleurt hij tenslotte fijnzinnig met olieverf in. Als beeldgoochelaar manipuleert Hocks met verwachtingen. En omdat de grap nooit letterlijk maar beeldend is kan deze zonder de timing, ‘clou’ en bevrijdende ‘frappe’ die de moppentapper nodig heeft.

Teun Hocks, ‘zonder titel’, 1999, collectie Stedelijk Museum Breda

Vertel zijn foto’s na en je blijft in het duister tasten. Neem dit indringende beeld: bloedserieus schrijver – geliefd Hocks-personage – werkt aan een ouderwets houten bureau tevens hondenhok. Aan de muur prijkt een portret van een poes. Op de grond ligt een afgekloven bot, een woest leeg gevreten etensbak en een fikse ketting. Maar Waar Is De Hond?

Dit is de ongerijmde waarheid van een nachtmerrie, door Franse surrealisten ‘onirisch’ genoemd. Zo’n irreële droom is bij Hocks geen bedrog, als je wakker bent dan droom je nog.

Van vroeg tot laat, de voorstellingen van Teun Hocks’, t/m 10 juni in Stedelijk Museum Breda, MK geldig, publicatie € 24,50 (uitgave Torch Books); www.stedelijkmuseumbreda.nl

Voor een mooi videoportret over Teun Hocks door Pieter Verhoeff, zie www.hollandsemeesters.info

Hoofdbeeld: Teun Hocks, ‘untitled’, 2008, privécollectie.

Reageer op De netelige situaties van Teun Hocks

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht