Tentoonstellingen aanmelden

Emanciperen in de kasteeltoren
Michelle Schulte

Stagiaire Museumtijdschrift

  • 2 weken geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Ook een klein museum als Museum IJsselstein wil bezoekers prikkelen tot nadenken. Met mode, foto’s en gesprekken plaatst ‘Gendervrij bij MIJ’ vraagtekens bij de klassieke rolpatronen.

Je kunt tegenwoordig haast niet meer om het woord ‘gender’ heen. Zo laaide het debat over gender op toen Hema vorig jaar aankondigde om kinderkleding niet langer te onderscheiden als meisjes- en jongenskleding. Hetzelfde gebeurde toen de NS ‘dames en heren’ verving door ‘beste reizigers’ in de omroepberichten. ‘Genderneutraal’ werd zelfs verkozen tot het irritantste woord van 2017. In 2018 is gender nog steeds een populair onderwerp. Zo ook bij Museum IJsselstein, waar nu de manifestatie ‘Gendervrij bij MIJ’ is te zien.

Sven Signe den Hartogh, ‘Pride’. Foto: Mike Bink.

Een manifestatie is net wat anders dan een gewone tentoonstelling, vertelt conservator Nikkie Herberigs die deze met mede-conservator Amy Stenvert heeft bedacht. Een manifestatie is minder gericht op het presenteren van kunstwerken en gaat meer om het aangaan van de dialoog met de bezoeker. “We zijn als museum echt op zoek naar hoe je het lokale kunt verbinden met maatschappelijke relevantie.” ‘Gendervrij bij MIJ’ is ontstaan doordat ontwerper Franka van de Ven, zelf afkomstig uit IJsselstein, naar het museum stapte met haar huidige project waarvoor zij de genderrollen bij de kleding die zij maakt een beetje loslaat. Van de Ven vermaakt mannenkleding tot vrouwenkleding en andersom, want waarom is het ene kledingstuk eigenlijk bedoeld voor mannen en het andere voor vrouwen? “We zijn ervan overtuigd dat als je aan een onderwerp als gender aandacht besteedt, het steeds acceptabeler wordt”, legt Herberigs uit. ‘’Ik vind ook dat je als museum hierbij een rol speelt, dat het een plaats is voor reflectie en je de wat moeilijkere onderwerpen aankaart.”

Witte onderbroek
De kleding die Van de Ven heeft gemaakt is uiteraard te zien op de manifestatie, zowel op paspoppen als in portretfoto’s gemaakt door Bernadet de Prins. De modellen op die foto’s zijn Van de Ven zelf en een aantal mensen uit haar leven. Ze zitten er nogal ‘mannelijk’ bij, bijvoorbeeld met de benen wijd. Daarmee wil Van de Ven de bezoeker laten nadenken: waarom vinden we bepaalde houdingen mannelijk en de andere vrouwelijk? Ook leuk: bezoekers kunnen in een paskamer zelf Van de Vens kleding aantrekken. Vervolgens kun je met een polaroidcamera het moment vastleggen en je foto op de muur plakken.

Ook toont de manifestatie installaties van kunstenaar Sven Signe den Hartogh, die nieuw werk heeft gemaakt. Terwijl de foto’s van Van de Ven volgens Herberigs een meer feministische insteek hebben, onderzoekt Den Hartogh wat gender inhoudt. Zo heeft hij een grafsteen gemaakt met daarop het woord ‘gender’, oftewel: gender is dood. Daarnaast hangen witte onderbroeken, ook bedrukt met het woord ‘gender’, die haast identiek zijn aan elkaar. Ze zouden door iedereen gedragen kunnen worden, ongeacht je gender.

Sven Signe den Hartogh, ‘The Death of Gender’ en ‘Unisex’.

Hokjesdenken
Den Hartoghs werk is ook te zien in de zestiende-eeuwse kasteeltoren, die voorheen als gevangenis diende. Op de muur naast de wenteltrap worden vragen over gender geprojecteerd zoals ‘Hoe denk je over het andere geslacht?’ Boven in de toren beantwoorden vijf personen op tv-schermen de vragen, waarbij je niet weet welke stem bij welke persoon hoort. De zware ‘mannelijke’ stem zou best eens bij een vrouw kunnen horen.

Sven Signe den Hartogh, ‘Pride’. Foto: Mike Bink.

De dialoog aangaan met bezoekers is dus belangrijk bij een manifestatie, vandaar dat er ook veel activiteiten worden georganiseerd. Zo is er een discussiemiddag en een filmvertoning van de Transketeers, drie transjongens die audiovisuele producties maken ter bevordering van de emancipatie van minderheden. Ook is er elke donderdag een dialoogtafel, waaraan bezoekers in gesprek kunnen gaan over het onderwerp van de week, zoals ‘Wat betekent man of vrouw zijn voor jou?’

Door het aankaarten van gender hoopt Herberigs dat bezoekers anders naar de wereld gaan kijken en toleranter worden. “Als je meer naar de overeenkomsten tussen mensen zoekt dan naar de verschillen, dan krijg je een inclusievere samenleving. We pretenderen niet dat we het hele hokjesdenken kunnen verwerpen of dat we de wereld kunnen veranderen, maar door het onderwerp aandacht te geven kunnen mensen toch anders gaan denken.”

Gendervrij bij MIJ’, t/m 18 november in Museum IJsselstein, MK geldig, www.museumijsselstein.nl
8 november, 14.45 uur, dialoogtafel over het regionale regenboogstembusakkoord.

Toegang gratis op vertoon van geldig entreebewijs, reserveren niet nodig.

11 november, 14.00 uur, workshop over de individuele beleving van gender, onder begeleiding van transgenderactivist René Strik.
Toegang € 3,00, aanmelden verplicht via aanmelden@museumijsselstein.nl

17 november, 15.00 uur: vertoning van de documentaires ‘Anders is het nieuwe normaal’ van Evan Hobers, ‘Maravilhosa’ van Thiemi Higasi en ‘Trans*Tapes’ van de Transketeers.
Toegang gratis op vertoon van geldig entreebewijs, aanmelden verplicht via aanmelden@museumijsselstein.nl.

18 november, 14.00 uur, discussiemiddag met de Transketeers.
Toegang gratis op vertoon van geldig entreebewijs, aanmelden verplicht via aanmelden@museumijsselstein.nl.

Hoofdbeeld: Franka van de Ven, ‘Gentlewoman’, 2018.

Reageer op Emanciperen in de kasteeltoren

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht