Tentoonstellingen aanmelden

Falen als doelbewust streven 
Edo Dijksterhuis

Kunstcriticus

  • 3 maanden geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Klaas Kloosterboer maakt video’s, sculpturen, performances en meer. Maar zijn werk gaat altijd over schilderkunst, op zeer fundamentele wijze. En dat verdient meer erkenning. 

De camera is gericht door de achterruit van een rijdende auto. Aan de trekhaak zijn met touw twee gevulde vuilniszakken geknoopt, die als grote proppen door het beeld hotseklotsen. De rit gaat over een polderweg. Kale bomen en afwateringssloten aan weerszijden, sappig weidegroen zover het oog reikt, een lage horizon. Hollandser wordt het niet. Als je er maar lang genoeg naar de video 01106 (Ballast) kijkt, dwalen de gedachten vanzelf af naar Van Ruysdael, Van Goyen of Hobbema. Die springerige vuilniszakken worden dan stand-ins voor een kerktoren, een passerend keuterboertje of herkauwend vee. Alsof de klassieke landschapsschilderkunst met low-tech middelen tot leven is gewekt, maar dat die proppen nog wachten op computerbewerking.
Er zijn meer proppen te zien in Act Between Sliding Doors, de inmiddels weer geopende solotentoonstelling van Klaas Kloosterboer in het Hedge House, het kunstpaviljoen van Buitenplaats Kasteel Wijlre. Bij de ingang hangt bijvoorbeeld 91118, Kloosterboersoerprop’ uit 1991, een arte povera-achtig statement met een titel die lijkt op een factuurnummer. Kleine propjes vormen de kralen aan een lange ketting die als een wirwar op de grond ligt. Gipsen klodders houden een stapel van pitrieten manden bij elkaar. En ook de stippen op doek zijn een soort proppen: soms nette cirkels maar vaker pasteuze explosies, die de kracht verraden waarmee de verf tegen het canvas is gekwakt. 

Zaaloverzicht ‘Act Between Sliding Doors’, foto: Peter Cox

Smeren, smijten, spuiten 
Je zou kunnen zeggen dat de prop Kloosterboers ultieme mascotte is. Ze staat voor het toeval en de schoonheid die achteloos verfrommelen kan opleveren. Maar ze is vooral een symbool van falen. Niet als negatieve tegenhanger van succes, maar als streven op zich. Voor Kloosterboer is iedere handeling namelijk een inherent falen: de keuze voor één scenario zet alle andere mogelijkheden buitenspel. En schilderen – of het nu smeren, smijten of spuiten is – betekent handelen. Een schilderij is een registratie van keuzemomenten en laat zich lezen als een logboek.
De wetenschap altijd te zullen falen beperkt Kloosterboer niet in zijn experimenteerdrang. Integendeel. Hij bespeelt alle registers en gebruikt zoveel mogelijk media. Maar altijd keert hij terug bij de schilderkunst, zelfs als hij een video maakt met vuilniszakken. Zo knipt hij doeken aan stukken om ze daarna weer aan elkaar te naaien – als patchwork of in de vorm van een reusachtige handschoen of werkbroek, een verwijzing naar de ambachtsman die de schilder ook is. Hij toont zich nederig door een jute zak aan een doek te bevestigen en die te vullen met stro: eten is belangrijker dan kunst. Maar hij schrikt ook niet terug voor verhevenheid. Over een goud geschilderde krant heeft hij een gouden ketting gedrapeerd die de contouren volgt van Jezus na de kruisafname. Erboven staat het woord ‘pieta’ gestanst. 

Zaaloverzicht ‘Act Between Sliding Doors’, foto: Peter Cox

Non-verbale theoreticus
Act Between Sliding Doors is Kloosterboers eerste Nederlandse solotentoonstelling in tien jaar tijd. Dat is op z’n zachtst gezegd opmerkelijk. De aandacht voor schilderkunst is de afgelopen jaren sterk toegenomen en er zijn maar weinig kunstenaars die zich zo fundamenteel met het medium bezighouden als Kloosterboer. Hij verkent de mogelijkheden, rekt ze op en bevraagt de betekenis – niet van de uitdrukkingskracht in figuratieve of abstracte zin, niet van verf als materie, maar van het schilderen als handeling. Hij zou zonder overdrijving de grootste non-verbale theoreticus van de schilderkunst genoemd kunnen worden. En dat ook nog op humorvolle wijze, zoals zijn video bewijst.
Daarom zou ik hierbij een oproep willen doen gericht aan alle Nederlandse museumdirecteuren. Geeft Kloosterboer eindelijk het grote retrospectief dat hij verdient. En als jullie weer een schilderkunsttentoonstelling maken, laat het dan meer zijn dan een vlootschouw, een echt onderzoek naar het medium. Klaas Kloosterboer wijst de weg. 

Zaaloverzicht ‘Act Between Sliding Doors’, foto: Moniek Wegdam

Klaas Kloosterboer: Act Between Sliding Doors’, t/m 1 november 2020 in Buitenplaats Kasteel Wijlre, Wijlre, MK geldig, kasteelwijlre.nl, reserveren verplicht 

Hoofdbeeld: zaaloverzicht ‘Act Between Sliding Doors’, foto: Peter Cox


Reageer op Falen als doelbewust streven 

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht
Er zijn 6 reacties op Falen als doelbewust streven 
  1. Bernadette

    Prachtige locatie de lofzang in dit artikel deel ik niet. De diepere betekenis die gegeven wordt…ik weet het niet.

  2. Jan van den Berg

    Musea/kunstinstellingen zouden nieuwsgierig moeten zijn naar het onbekende i.p.v. elkaar na te praten en elkaar de loef af te steken