Tentoonstellingen aanmelden

Het wachten waard
Kees Keijer

Kunsthistoricus en -criticus

  • 12 maanden geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Museum De Lakenhal in Leiden is na een jarenlange verbouwing weer open. Het is een prachtig stadsmuseum geworden, waar heden en verleden elkaar ontmoeten.

Roy Villevoye, ‘Preparations’, 2009 (foto: Kees Keijer)

Natuurlijk neemt ‘Het Laatste Oordeel’ (ca. 1526-27) in de nieuwe collectiepresentatie een centrale plaats in. Zoals het hele Rijksmuseum om ‘De Nachtwacht’ lijkt te zijn gebouwd, zo is het beroemde drieluik van Lucas van Leyden het onbetwiste topstuk van Museum De Lakenhal. Toch is de opstelling in Leiden niet hiërarchisch. Kunst, kunstnijverheid en geschiedenis zijn sterk met elkaar verweven, zonder een nadrukkelijke chronologische lijn.

In plaats daarvan is het inrichtingsplan gebaseerd op zeven ‘kernverhalen’, waarin vooral de geschiedenis van Leiden als textielstad en universiteitsstad wordt belicht.

De Lakenhal richt zich op interactie met het publiek. In de zaal met werken van De Stijl staat bijvoorbeeld een vleugelpiano, als eerbetoon aan Nelly van Moorsel (1899-1975), pianist en echtgenoot van Theo van Doesburg. Iedereen mag achter de vleugel plaatsnemen. Bladmuziek van Van Moorsels favoriete componisten staat klaar.

De interactie komt ook via een app die de kunstwerken in het museum herkent. Richt je camera op een schilderij en je kunt verhalen over het betreffende schilderij lezen en beluisteren. Wie goed voorbereid naar de Lakenhal gaat, neemt een koptelefoon mee.

Om de historische voorwerpen uit de collectie een actuele betekenis te geven, worden ze gepresenteerd met hedendaagse kunstwerken, die als ‘scharnierstukken’ zijn opgenomen. Tussen voorwerpen die te maken hebben met de Leidse lakenhandel – de stoffen werden vroeger in de Lakenhal gekeurd – staat bijvoorbeeld een weefgetouw van Atelier Van Lieshout. En in de zaal met zestiende-eeuwse schilderkunst, waaronder ‘Het Laatste Oordeel’, staat ‘Preparations’ (2009) van Roy Villevoye: een levensecht beeld van een man uit Papoea-Nieuw-Guinea die, gekleed in een hemd en een sportbroek, een houten kruis vasthoudt. Het roept de vergelijking op met de laatmiddeleeuwse schilderijen en hun christelijke thematiek, maar misschien is dit kruis gewoon onderdeel van een constructie voor een hut of een boot.

Mark Dion, ‘The Leiden University Phantom Cabinet’, 2019 (foto: Kees Keijer)

Rariteitenkabinet
De Lakenhal heeft de afgelopen jaren elf kunstenaars uitgenodigd voor speciale opdrachten. In de museumzaal waar de geschiedenis van Leiden als universiteitsstad wordt getoond, heeft de Amerikaan Mark Dion een glow-in-the-dark rariteitenkabinet ontworpen. Dion heeft voorwerpen uit de wetenschappelijke collectie van het museum gescand, vervormd en driedimensionaal geprint.

Thomas Raat maakte een lang kunstwerk van meerdere panelen, waarin het beroemde hertje van Han van Meegeren figureert. Van Meegeren, vooral bekend van zijn Vermeer-vervalsingen, tekende in 1921 een hertje dat later als litho in duizenden Nederlandse huiskamers hing. Raat presenteert het hertje als onderdeel van een installatie waarin allerlei tegenstellingen op scherp worden gezet, tussen figuratie en abstractie bijvoorbeeld, of tussen traditie en moderniteit.

Puinhopen
Twee kunstopdrachten worden getoond in de nieuwe zalen die aan de achterkant van het museum zijn bijgebouwd. De Belgische fotograaf Karin Borghouts volgde tussen 2016 en 2019 de verbouwing van het museum. Ze maakte verstilde composities van de puinhopen en werkzaamheden. Het is alsof ze tijdens de koffiepauze van de werklieden toesloeg om de schoonheid van de tijdelijke chaos vast te leggen.

Marjan Teeuwen, ‘Archief Leiden’, 2015, Collectie Museum De Lakenhal

Ook Marjan Teeuwen fotografeerde het verbouwingsproces van het museum. Voor de nieuwe vleugel van het museum moesten vier panden aan de Lammermarkt worden gesloopt. Vlak daarvoor heeft Teeuwen de panden getransformeerd tot een ruimtelijke installatie, ‘Verwoest Huis Leiden’. De tussenmuren van de woningen werden weggehaald, waardoor een monumentale ruimte ontstond. Daarin heeft Teeuwen wanden opgebouwd met sloopafval. Het resultaat is een mooie ode aan deze specifieke plek, maar ook aan opbouw en verwoesting in het algemeen, en aan het wankele evenwicht tussen orde en chaos.

 

Museum De Lakenhal, Leiden, MK geldig, www.lakenhal.nl

Hoofdbeeld: Atelier Van Lieshout, ‘Vooruit’, 2014 (foto: Kees Keijer)

Reageer op Het wachten waard

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht
Er zijn 2 reacties op Het wachten waard
  1. Ellen Kop, Amsterdam

    Gisteren bezocht ik met twee vriendinnen uit Oegstgeest de Lakenhal. Eerst bewonderden wij het indrukwekkende beeld van Rembrandt buiten aan de kade. Heel verrassend! Binnen kwamen we eerst op adem in de heerlijke koelte op deze warme dag. Daarna genoten we van de veelzijdigheid aan kunst en informatie. Een interessante film en mooie foto’s over de aanbouw, knap werk en wat komt daar veel bij kijken. De prachtige schilderijen uit de 17de eeuw en vroegere jaren zijn een lust voor het oog, Jan Wolkers’ werken een aardige afwisseling en heel bijzonder is het raamwerk van Kamerlingh Onnes en de sfeervolle zalen met objecten uit de jaren ’20 daar omheen. Wij waren er niet weg te slaan totdat een medewerkster ons vriendelijk verzocht aan de tijd te denken. In drie uren was het hele museum niet te doen, dus kom ik beslist z.s.m. terug om het overige (en nogmaals ’t geziene) te bewonderen. Ook vind ik het waardevol dat vele Leidse kunstenaars later naar Amsterdam zijn vertrokken. Het schept een band tussen Leiden en mijn Amsterdam. Veel succes met dit bijzonder museum.