Tentoonstellingen aanmelden

Hoop in tijden van crisis
Frits de Coninck

Kunstcriticus

  • 2 maanden geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Een tentoonstelling rondom de Prix de Rome belooft altijd spannend werk van beloftevolle kunstenaars. Dit jaar blijken zowel de drie genomineerden als de winnaar met hun poten in de maatschappelijke modder te staan.

Sander Breure & Witte van Hulzen, ‘Accidents Waiting to Happen’, 2019.

Het meest bijzonder aan het werk van de kunstenaars die deze editie met elkaar wedijverden om de Prix de Rome 2019, de oudste staatsprijs voor talent onder de veertig? De meerstemmigheid waarmee ze reflecteren op de veelkoppige crisis in onze wereld. In de zalen van het Stedelijk Museum Amsterdam worden bezoekers geconfronteerd met de klimaatcrisis en de bedreiging van de natuur, met dekoloniaal bewustzijn en latent racisme, met de gezondheidszorg en perverse uitwassen van het kapitalisme. En niet te vergeten met de vraag: hoe te overleven.

Een opmerkelijke koerswijziging van de internationale jury, die de laatste jaren de prijs toekende aan kunstenaars die het kunstwerk op zichzelf aan de orde stelden, dat wil zeggen met een nogal naar binnen gekeerde blik. Wat de kandidaat-winnaars bovendien kenmerkt is het inzetten van een grote diversiteit aan media: video, sculptuur, performance, muziek, projectie, tekst, film. Alles lijkt mogelijk. Inmiddels is de winnaar bekendgemaakt: Rory Pilgrim gaat met de eer en een geldbedrag van 40.000 euro naar huis.

Feesthoedjes
Esiri Erheriene-Essi (1982) is de enige schilder in het gezelschap. In opgewekte, bijna verleidelijke kleuren vertelt ze haar verhaal over zwarte mensen in een witte culturele omgeving. Onder de titel ‘The Inheritance (or Familiar Strangers)’ schildert ze op het oog tamelijk burgerlijke taferelen, maar dan wel die van witte Amerikanen waaraan zwarte mensen zich aangepast hebben. Een uitstapje met de kabelbaan, feesthoedje op vanwege een verjaardagspartij: taferelen die je in slaap sussen. Maar ergens in het beeld krijgt die gewoonheid een andere lading doordat in het beeld een button opduikt met ‘Free Angela’ erop (een verwijzing naar de zwarte activist Angela Davis) of met Martin Luther King.

Door de opgewektheid schemert het bewustzijn van een zwarte identiteit die een eigen plaats bevecht.

Femke Herregraven, ‘Diving Reflex (Because We Learned Not to Drown, We Can Sing)’, 2019-doorlopend.

Van totaal andere orde is het werk van Femke Herregraven (1982). Herregraven richt zich al enkele jaren op allerlei catastrofen waar wij op afstevenen. Met de installatie ‘Diving Reflex’ toont ze onze mogelijke ondergang vanwege stijging van de zeespiegel én vanwege de bijna perverse kapitalistische reflex in de vorm van ‘catastrophe bonds’ ofwel CATS. Dat zijn obligaties die de kans op een ramp berekenen, in beeld brengen en tot onderwerp van beursspeculatie maken. Gelukkig ziet Herregraven ook hoop. Zoals de catastrofe in de Griekse tragedie het dieptepunt markeerde die nodig was om tot een ommekeer te komen, zo brengt ze met video en geluid in beeld hoe de mens evolutionair heeft leren overleven onder water, door lucht op te slaan waaruit zelfs het zingen zou zijn voortgekomen.

Verveling en activisme
De meest poëtische bijdrage komt van Sander Breure (1985) & Witte van Hulzen (1984). Het kunstenaarsduo onderzoekt hoe mensen zich gedragen in specifieke omgevingen, waaronder treinstations en kunstbeurzen, en brengen dat in beeld met dans, performance en beeldende kunst. Voor hun nieuwste werk, ‘Accidents Waiting to Happen’, onderzocht het duo ons gedrag in het ziekenhuis, waar we ons onderwerpen aan onderzoek en pijnlijke ingrepen, waar we wachten en ons vervelen. In het Stedelijk Museum verbeelden dansers dit gedrag en de bijbehorende houdingen aan de hand van een zorgvuldige choreografie. Dat doen ze te midden van vijf sculpturale poppen gemodelleerd naar mensen uit het Leids Universitair Medisch Centrum die meewerkten aan hun onderzoek: een chirurg, schoonmaker, verpleegkundige, patiënt en bestuurslid. Kijken en beleven staat centraal in deze installatie, waarmee de essentie van het ziekenhuis subtiel wordt gekoppeld aan die van het museum.

En de winnaar is …. Rory Pilgrim (1988). In zijn video- en geluidsinstallatie ‘The Undercurrent’ zijn utopie en dystopie verknoopt. De reactie op de ecologische noodtoestand verbeeldt hij op een menselijke, intieme manier. Jonge klimaatactivisten in prachtige landschappen laat hij reflecteren op crisis en redding in een verhaal waarin ook daklozen een stem krijgen. De door Pilgrim zelf gecomponeerde muziek mengt zich met de beelden en de teksten tot een prachtig geheel dat zowel pamflettistisch is als contemplatief. Ook de jury bleek onder de indruk.

Rory Pilgrim, still uit ‘The Undercurrent’, 2019-doorlopend.

Prix de Rome’, t/m 22 maart in Stedelijk Museum Amsterdam, MK geldig, www.stedelijk.nl

Hoofdbeeld: Esiri Erheriene-Essi, ‘The Inheritance (or Familiar Strangers)’, 2019. Alle foto’s: Daniel Nicholas.

 


Reageer op Hoop in tijden van crisis

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er zijn 2 reacties op Hoop in tijden van crisis
  1. anton

    Wat een humorloosheid en treurnis. Wat een deugmensen allemaal. Bah, ga lekker kleien kinders, en hou es op met dat gvd’se gedram.