Tentoonstellingen aanmelden

Aan welke wanen leed Vincent van Gogh?

  • 4 weken geleden

Over de psychische problemen van Vincent van Gogh is al veel geschreven. Zo zou hij lijden aan schizofrenie, alcoholverslaving en een koolmonoxidevergiftiging. Maar wat valt er werkelijk te zeggen over zijn geestestoestand? Immers, in de tijd van Van Gogh bestonden hersenscans nog niet. Onderzoekers van het UMCG in Groningen publiceerden onlangs de uitkomsten van hun postuum psychiatrisch onderzoek naar de kunstenaar.

Daarvoor spraken ze Van Gogh-experts die hun uitspraken baseren op medische dossiers en persoonlijke brieven. Zeker is dat de kunstenaar tweemaal een psychose heeft doorgemaakt in het ziekenhuis nadat hij zijn oor had afgesneden. Doordat hij in het ziekenhuis abrupt moest stoppen met drinken, nemen de onderzoekers aan dat de psychoses in feite delieren moeten zijn geweest.

Van Gogh schreef geregeld aan zijn vrienden en familie over symptomen die volgens de onderzoekers passen bij een bipolaire stemmingsstoornis en een persoonlijkheidsstoornis. Zo zou de volgende passage duiden op manische depressiviteit: ‘Ik heb dezen laatsten tijd juist hard gewerkt, ik geloof in verband met andere agitatie zelfs me overwerkt. Ten minste ik ben triest gestemd en een en ander heeft mij dermate aangegrepen dat ik vele dagen heb dat ik betrekkelijk machteloos ben. Ik kan niet eten en ik kan niet slapen, dat wil zeggen te weinig, en daar wordt men slap van.’ Toch houden de onderzoekers een slag om de arm: “We hebben de patiënt niet zelf kunnen interviewen, wat maakt dat iedere conclusie met voorzichtigheid gesteld moet worden”, zegt emeritus hoogleraar psychiatrie Willem Nolen. 

In Van Goghs tijd bestonden er nog geen goede antipsychotica en psychotherapie. De aangehaalde kunsthistorische experts zijn er echter van overtuigd dat er in zijn schilderijen amper invloed van zijn stemmingen is terug te zien. 

Bron: Trouw en NOS
Beeld: Vincent van Gogh, ‘Zelfportret met grijze vilthoed’ (detail), 1887, collectie Van Gogh Museum Amsterdam