Tentoonstellingen aanmelden

Achter de schermen bij… het Dordrechts Museum & In het licht van Cuyp

  • 1 maand geleden

In Museumtijdschrift leest u in elke editie over de mooiste en meest bijzondere tentoonstellingen van het moment. Wie zijn de mensen achter de tentoonstelling? Welke keuzes maken zij, welke uitdagingen komen op hun pad? Elke maandag spreekt de redactie een tentoonstellingsmaker over zijn of haar werkzaamheden. Deze week: Sander Paarlberg, conservator van ‘In het licht van Cuyp’ in het Dordrechts Museum. Wat vindt hij het bijzonderste schilderij in de tentoonstelling, en hoe heeft hij al die internationale bruiklenen bij elkaar gebracht?

Wat was de grootste uitdaging tijdens het maken van deze tentoonstelling?
“Ik ben al jaren met Aelbert Cuyp bezig, ook al lang voordat het plan ontstond om de 400ste verjaardag van Cuyp groot te vieren met een tentoonstelling. Cuyp is immers de beroemdste schilder uit Dordrecht en in het museum zijn altijd schilderijen van hem te zien. Zijn oeuvre ken ik goed en het was ook relatief makkelijk om zijn topstukken uit buitenlandse collecties toegezegd te krijgen. In de tentoonstelling richten we ons echter niet alleen op Cuyp, maar laten we ook zijn impact in Engeland zien. Het feit dat grote schilders als Turner, Constable en Gainsborough zich door Cuyp lieten inspireren, bevestigt het belang van de Dordtse meester. Daar ging veel onderzoek en voorbereiding aan vooraf, om de mooiste voorbeelden te vinden van schilderijen van Britse schilders die ‘Cuyp-like’ zijn en mooi aansluiten bij het werk van de zeventiende-eeuwse meester. Daarvoor moesten we vaak veel moeite doen, om bijvoorbeeld belangrijke schilderijen van Turner uit Tate te lenen en andere grote musea in vooral Engeland en Amerika.”

Sander Paarlberg tijdens de opbouw van de tentoonstelling, foto: Evert Jaquet

Wat vindt u het bijzonderste stuk in de tentoonstelling?
“Van een vrij onbekende meester, de Engelse schilder Augustus Wall Callcott, is er een topstuk te zien: ‘The Entrance to the Pool of London’ uit 1816. Een prachtig riviergezicht dat direct geïnspireerd is op Cuyps ‘De Maas bij Dordrecht’ uit ca. 1650 dat ernaast komt te hangen. Dat is in een notendop het concept van de tentoonstelling: hoe Britse schilders reageerden op Cuyp, die immens populair was in Engeland rond 1800. Callcott was een vriend van Turner en werd wel de Moderne Cuyp’ genoemd. De vergelijking tussen de twee meesterwerken uit verschillende eeuwen is uiterst boeiend. En zo zijn er meer fraaie combinaties te zien die nieuw licht op (de waardering voor) Cuyp werpen.

Aelbert Cuyp, ‘De maas bij Dordrecht’, ca. 1650, Andrew W. Mellon Collection

Kunt u iets vertellen over de internationale bruiklenen?
“We hebben zelden zoveel bijzondere bruiklenen bij elkaar gekregen. Veel Cuypen uit Britse aristocratische collecties, en zelden zie je ook zoveel Britse meesterwerken in Nederland. Een buitenkans om naast Cuyp ook mooie Turners en Constables etc. te zien. Uit de collectie van de Duke of Bedford in Woburn Abbey konden drie schilderijen van Cuyp geleend worden, waaronder het zonnige ‘Gezicht op het Valkhof te Nijmegen’. Voor het eerst sinds eeuwen wordt het herenigd met de tegenhanger uit de National Galleries of Scotland waarop het Valkhof vanuit een ander gezichtspunt is weergegeven. Eindelijk is naast elkaar te zien hoe Cuyp, de meester van het gouden licht, op het eerstgenoemde werk een zonsopkomst en op het tweede een zonsondergang weergaf. In Engeland werd Cuyp in de achttiende en negentiende eeuw vooral gewaardeerd om zijn lichtgebruik, de serene sfeer in zijn werk, en omdat hij zo goed verschillende momenten van de dag kon uitbeelden. Die twee schilderijen van Nijmegen laten dat allemaal zien. Dat maakt nu nog net zoveel indruk als destijds in Engeland.”

Aelbert Cuyp, ‘Het Valkhof te Nijmegen’, ca. 1655-60, collectie National Galleries of Scotland

In het licht van Cuyp’, t/m 6 maart in het Dordrechts Museum, Dordrecht, MK geldig, www.dordrechtsmuseum.nl

Hoofdbeeld: The Entrance to the Pool of London’ van Augustus Wall Callcott tijdens de opbouw van de tentoonstelling