Tentoonstellingen aanmelden

Achter de schermen bij… het Frans Hals Museum & ‘Thuis bij Jordaens’

  • 2 weken geleden

In Museumtijdschrift leest u in elke editie over de mooiste en meest bijzondere tentoonstellingen van het moment. Wie zijn de mensen achter de tentoonstelling? Welke keuzes maken zij, welke uitdagingen komen op hun pad? Deze week vertelt Marrigje Rikken, conservator van het Frans Hals Museum in Haarlem, over de eerste grote Jacob Jordaens-tentoonstelling in Nederland. 

Wat vindt u het bijzonderste stuk in de tentoonstelling?

“Dat voelt toch een beetje als kiezen tussen mijn kinderen; met veel werken in de tentoonstelling heb ik een band opgebouwd. Uit het portret van Elisabeth Jordaens uit 1637-45 spreekt een grote liefde van Jordaens voor zijn dochter, wat ik heel mooi vind om te zien. Ze is altijd bij haar vader gebleven en is enkele uren na hem gestorven. Ik vind ‘Een kok die een haas vasthoudt’ uit 1640-50 heel interessant omdat Jordaens dit samen met een andere kunstenaar, namelijk Paul de Vos, heeft vervaardigd. Zo’n samenwerking maakt een schilderij in mijn ogen ook altijd bijzonder. Hoe zou dat zijn gegaan? Wie heeft wie benaderd? Zouden ze hebben gelachen om elkaars passages?”

Marrigje Rikken in de pronkkamer, foto: Michel van Bergen

Wat maakt deze tentoonstelling onderscheidend?

“Het hoogtepunt in de tentoonstelling is – letterlijk en figuurlijk – de pronkkamer met de schilderijen die hij voor zijn eigen pronkkamer thuis maakte. Dit deed hij om rijke klanten te imponeren en hen over te halen werk van hem te kopen. In de pronkkamer in het Frans Hals Museum, die speciaal voor deze tentoonstelling is gemaakt, zijn deze plafondstukken en de deurstukken voor het eerst sinds de negentiende-eeuw weer bij elkaar te zien. En zelfs op dezelfde manier waarop ze oorspronkelijk ook te zien waren, dus aan het plafond en in een nis vanaf de vloer. Deze werken zijn de afgelopen jaren uitvoerig onderzocht en gerestaureerd door The Phoebus Foundation, waardoor we nu meer weten over hoe de pronkkamer eruitzag. Zij hebben ook twee tekeningen geïdentificeerd als ontwerptekeningen voor de wanden van de pronkkamer, die we hebben opgeblazen zodat ze aansluiten bij de deurstukken. De spiegelvloer, een hedendaagse toevoeging, zorgt ervoor dat bezoekers omringd worden door de kunst van Jordaens.”

Jacob Jordaens, ‘Portret van Elisabeth Jordaens, de dochter van de kunstenaar’, ca. 1637-45, © The Phoebus Foundation, Antwerpen

Wat was de grootste uitdaging tijdens het maken van deze tentoonstelling?

“De grootste uitdaging had ook te maken met de pronkkamer. We wilden in een bestaande museumzaal, met grote schilderijen die niet verplaatst kunnen worden, een constructie bouwen voor de pronkkamer. Daar moesten de plafondstukken, waarvan een aantal meer dan 2,5 meter hoog of breed is, in worden ‘gehangen’. Tot het moment waarop dit plaatsvond was het spannend of dat goed zou lukken. We wilden zoveel mogelijk de aandacht van de bezoekers op de plafondstukken vestigen, maar het is moeilijk om plafondstukken goed uit te lichten zonder dat rails of lampen de beleving verstoren. Daarom is er een koof in de wanden gemaakt waar de lampen deels in wegvallen. Het resultaat is nog mooier en imposanter dan ik had verwacht.”

Het inhangen van de plafondstukken

Thuis bij Jordaens’, t/m 30 januari in het Frans Hals Museum, Haarlem, MK geldig, www.franshalsmuseum.nl

Hoofdbeeld: Het uitmeten van de tekstbordjes