Tentoonstellingen aanmelden

Achter de schermen bij… Kunstmuseum Den Haag & Paula Rego

  • 1 maand geleden

In Museumtijdschrift leest u in elke editie over de mooiste en meest bijzondere tentoonstellingen van het moment. Wie zijn de mensen achter de tentoonstelling? Welke keuzes maken zij, welke uitdagingen komen op hun pad? Deze week vertellen Yasmijn Jarram en Laura Stamps van Kunstmuseum Den Haag over Paula Rego. Zij organiseerden samen met Elena Crippa van Tate de grootste overzichtstentoonstelling van haar werk tot nu toe, met ruim zeventig van haar indringende schilderijen, etsen en collages. 

Wat was de aanleiding voor deze tentoonstelling?
“Kunstmuseum Den Haag kent een lange traditie in het brengen van internationaal gerenommeerde kunstenaars die bij het grote Nederlandse publiek nog niet zo bekend zijn. Denk aan Alice Neel, Lee Bontecou, Jean Brusselmans of wat langer geleden Helene Schjerfbeck. Paula Rego past perfect in dat rijtje. In onze collectie hebben we bovendien veel zogenaamde ‘artist-artists zitten’ zoals Paul Thek, die een grote inspiratiebron zijn voor een jonge generatie kunstenaars. Rego’s psychologisch geladen verhalende kunst is zeker ook een bron voor veel jonge kunstenaars.”

Conditiecheck Self-portrait in red’

In welk opzicht sluit de tentoonstelling aan bij de actualiteit?
“Het werk van Paula Rego sluit op heel veel manieren aan bij de actualiteit. Kijk bijvoorbeeld naar haar beroemdeAbortion Series’ (1998). In Nederland maakte de anti-abortuscampagne Week van het Leven, die overigens al vanaf 2016 gevoerd wordt, onlangs veel tongen los. Het campagnefilmpje geeft aan dat er weer meer en meer anti-abortussentimenten leven in de maatschappij. Rego confronteert ons in haar ‘Abortion Series’ met de emoties rondom en de gevolgen van illegale abortus.
Daarnaast refereert Rego in haar hele oeuvre aan haar jeugd in Portugal, dat destijds een dictatuur en een grote koloniale macht was. Ze laat zien hoe ingrijpend de politiek van invloed is op de verhoudingen tussen mensen: tussen mannen en vrouwen, zwart en wit. Tegelijkertijd toont ze hoe gemakkelijk het is deze rollen om te draaien. Ze heeft weleens gezegd dat ze met haar werk wat rechtvaardigheid wil brengen in het verleden, haar familie, de huidige maatschappij en de kunstwereld.” 

Yasmijn Jarram in het atelier van Paula Rego in Londen

Wat vindt u het bijzonderste werk in de tentoonstelling?
“In de serie ‘Possession’ uit 2004 zien we een vrouw op een divan fysiek met haar gevoelens worstelen. Haar poses zijn gebaseerd op foto’s die de negentiende-eeuwse psychiater Charcot liet maken van vrouwen in de verschillende fases van hysterie. Een ziektebeeld dat al sinds de oude Egyptenaren als vrouwenkwaal werd beschouwd. Hoewel Charcot de eerste was die hysterie zag als een aandoening die iedereen kon treffen, bleef de associatie met de vrouw hardnekkig. Charcots leerling Sigmund Freud zag hysterie als een psychologische ziekte die voortkwam uit (seksueel beladen) onderdrukte jeugdherinneringen en fantasieën. De ziekte zou genezen kunnen worden door vrijuit te praten over heden en verleden en zo bewust te maken wat leeft in het onbewuste: de psychoanalyse.
In Rego’s serie ‘Possession’ ligt de ‘hysterische’ vrouw op de divan die Rego ooit kocht van Edward Hirst – haar eigen jungiaanse psychotherapeut. De serie eindigt met een vrouw die ons triomfantelijk aankijkt. Is haar hysterie genezen dankzij de psychoanalyse? Of bestaat hysterie nu niet meer als ziektebeeld, omdat de stem van de vrouw in onze tijd wél gehoord wordt? Feministen zagen hysterie namelijk als een (on)bewust revolutionaire reactie van vrouwen op hun sociaal beknellende rol.” 

‘The Dance’

Paula Rego’, t/m 20 maart in Kunstmuseum Den Haag, MK geldig, www.kunstmuseum.nl

Hoofdbeeld: Laura Stamps, Elena Crippa (Tate) en Yasmijn Jarram voorafgaand aan de perspreview