Tentoonstellingen aanmelden

Maquette Theo van Doesburg nieuwe aanwinst voor Het Nieuwe Instituut

  • 4 maanden geleden

Het Nieuwe Instituut heeft een unieke interieurmaquette van architect en kunstenaar Theo van Doesburg verworven. Het is een ontwerp voor Café-restaurant Aubette, één van de belangrijkste architectuurprojecten van De Stijl, de kunstbeweging waar Theo van Doesburg het boegbeeld van was. Met dit radicale ontwerp maakte Van Doesburg geen onderscheid meer tussen architectuur en schilderkunst. De verwerving is mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Mondriaan Fonds, de Vereniging Rembrandt en Galerie Gmurzynska. 

Het interieur van Aubette (Straatsburg, 1928) is uitgegroeid tot een icoon van de twintigste eeuwse avant-garde. Van Doesburg maakte een dynamisch kleurontwerp met diagonalen over zowel de wanden als het plafond. De eenheid van vorm, kleur en architectuur moest bezoekers verleiden zich door de verschillende ruimtes van dit moderne amusementscomplex te bewegen.

De aanwinst is een voorlopig kleurontwerp uit 1926. Het lijkt op het eerste gezicht een plat vlak, maar feitelijk is het een maquette; de wanden kunnen worden opgeklapt. Het werk past naadloos in het archief van Van Doesburg dat Het Nieuwe Instituut beheert, en dat een reeks tekeningen bevat van de eerste schetsen tot het definitieve ontwerp uit 1928. Van Doesburg ontwierp niet alleen het interieur maar ook het meubilair, de verlichting en het grafisch werk. De reeks laat de ontwikkeling van een totaalkunstwerk zien van de hand van één kunstenaar, die meerdere disciplines beheerst.

Guus Beumer, directeur van Het Nieuwe Instituut: ‘Voor ons is de aansluiting op het reeds aanwezige archief van Van Doesburg niet doorslaggevend geweest. We werden pas echt enthousiast toen bleek dat achter het glas niet een tekening, maar een plat gevouwen maquette schuil ging. Deze aankoop is daarmee allereerst een ankerpunt in de discussie over de multidisciplinaire ambities van Van Doesburg en De Stijl. En ja, een dergelijk werk mag voor Het Nieuwe Instituut niet ontbreken in de Rijkscollectie. Ik vermoed dat juist deze aankoop – nog los van de formele kwaliteit – aanleiding zal zijn voor nieuwe, mogelijke speculatieve vragen over het icoon Van Doesburg en de perceptie van zijn werk.’

Architectuur Dichterbij
Binnen het programma Architectuur Dichterbij is Het Nieuwe Instituut in 2019 gestart met het uitgebreid onderzoeken, conserveren en zo nodig restaureren van de Van Doesburg-collectie. Ook de verworven maquette zal worden meegenomen in dit onderzoek. De presentatie Atelier Nelly en Theo van Doesburg – de eerste in het kader van Architectuur Dichterbij – neemt het materiaal uit de collectie van Doesburg en het (restauratie)onderzoek als vertrekpunt om nieuwe verhalen te vertellen.

Fusien Bijl de Vroe, directeur Vereniging Rembrandt:
‘Deze aanwinst versterkt ons inzicht in het werk van Van Doesburg. Dat wij steeds weer aankopen als deze kunnen helpen realiseren, danken wij aan onze ruim 16.000 leden die vereend zijn in hun geloof dat goede kunst met iedereen moet kunnen worden gedeeld. De idealistische Van Doesburg zou in deze tijd een bevlogen Rembrandtlid kunnen zijn geweest.’

Bron: Persbericht Het Nieuwe Instituut
Beeld: Theo van Doesburg, maquette voor Aubette, 1926-27, foto: Johannes Schwartz