Tentoonstellingen aanmelden

Musea krijgen coronaklap, eigen inkomsten dalen met 300 miljoen euro

  • 1 maand geleden

Het coronavirus zorgt voor een dramatische daling in bezoekersaantallen bij musea door het hele land. Musea krijgen dit jaar bijna 24 miljoen minder bezoekers over de vloer, schat de Museumvereniging in.

De musea lopen zo’n 300 miljoen euro aan eigen inkomsten mis, becijfert de Museumvereniging. De branchevereniging blikt vooruit op 2020 in een rapport dat vandaag verschijnt. Voor sommige musea komt het voortbestaan daarmee in gevaar. Musea kunnen vaker niet rekenen op subsidie vanuit de landelijke en lokale overheid, en verliezen de stroom eigen inkomen die ze over de afgelopen jaren hebben opgebouwd. Er wordt momenteel ook geen of amper geld verdiend met de horeca, de museumwinkels of het verhuren van zalen voor zakelijk gebruik.

Eigen inkomsten abrupt omlaag
De afgelopen acht jaar steeg het aantal museumbezoeken juist flink, vooral door een toename van het buitenlandse bezoek en bezoek van Museumkaarthouders. Dit zorgde voor een sterke stijging in eigen inkomsten van musea, maar die trends komen door corona in 2020 abrupt ten einde. “Het is buitengewoon vervelend”, zegt directeur van de Museumvereniging Mirjam Moll, “Steeds meer musea zijn de afgelopen jaren gewend om veel publieksinkomen te hebben. Dat is allemaal weggevallen door corona.”

Geen Dior, buffers verdwijnen
“We hadden ons beste voorjaar ooit, voordat we dicht gingen”, zegt algemeen directeur van het Kunstmuseum Den Haag, Benno Tempel. “Toen we dicht gingen hadden we 2000 bezoekers per dag, als het er nu 500 zijn, is dat al veel.” In het museum zou in het najaar van 2020 een grote tentoonstelling over het werk en leven van modeontwerper Christian Dior te zien zijn. De tentoonstelling werd door de coronacrisis eerst uitgesteld naar 2021, maar nu vertelt Tempel aan Nieuwsuur dat de hele tentoonstelling wordt afgeblazen. “Met wat we nu binnenkrijgen aan publiek en met de kosten van zo’n grote tentoonstelling, zouden we het schip in gaan.”
Ondanks het succes van de afgelopen jaren en de eerste twee maanden van 2020, gaat het museum volgens Tempel voor het eerst rode cijfers schrijven: “Als het zo doorgaat, zitten we met een tekort van 3 miljoen euro. We hebben wel een buffer, maar dat verdwijnt als sneeuw voor de zon.”

Deuren sluiten, personeel mogelijk weg
Voor het Stadsmuseum Almelo zou de coronacrisis weleens de genadeklap kunnen zijn. Het museum dreigt minder subsidie te krijgen van de gemeente Almelo. De gemeente stond tot voor kort onder curatele van de provincie Overijssel en moet nog steeds bezuinigen. “Als de bezuiniging doorgaat, moeten we het museum sluiten. Dan gaan onze beide medewerkers eruit en we kunnen het museum niet draaiende houden als een vrijwilligersorganisatie”, aldus directeur van het Stadsmuseum Sigrid Ivo. De gemeente heeft een opdracht, zegt wethouder Jan Martin van Rees van de gemeente Almelo. “De gemeenteraad heeft ons de opdracht gegeven om te bezuinigen op gesubsidieerde organisaties. Het museum moet manieren gaan vinden om meer bezoekers en sponsoren aan te trekken.”
Dat geldt nu voor meer musea in het land, maar dat kan nog weleens lastig blijken. “Bedrijven zijn nu niet bereid om te investeren in een museum”, zegt Ivo. Volgens haar heeft het museum voor de crisis juist groei gerealiseerd. Daarnaast is een lokaal museum belangrijk voor een stad omdat veel mensen niet met cultuur opgroeien, zegt zij.

‘Nationale campagne is nodig’
Mirjam Moll, directeur van de Museumvereniging, vreest dat de mensen die nu door corona geen musea bezoeken, over een aantal jaar niet zomaar wel weer komen. “Dat zagen we ook bij de vorige crisis”, zegt zij. “Dat is het ergste scenario.” Daarom roept Moll de overheid op om met landelijke campagnes een impuls te geven aan het cultuurbezoek, “Die campagnes zullen straks broodnodig zijn om deze negatieve corona-impact voor musea maar bijvoorbeeld ook voor theaters en poppodia te keren.”
“Het publiek moet weten dat hun museumbezoek nu ook veilig kan”, zegt Moll. “En dat het juist in deze verwarrende en onzekere tijden ook heel inspirerend en hoopgevend is.”

Bron: Nos
Beeld: Maison Christian Dior, 2009, foto: team Peter Stigter