Tentoonstellingen aanmelden

Roman leidt tot identificatie schilderij van Rembrandt

  • 8 maanden geleden

Mysterie van ‘De vrouw en de man in het zwart’ van Rembrandt na 400 jaar opgelost
Het doek van Rembrandt dat bekendstaat als ‘C67’ en ‘A Lady and Gentleman in Black’, geeft na bijna 400 jaar de namen van de geportretteerden prijs: Maria van Aelst en haar echtgenoot Antonio van Diemen. Het doek verdween in 1990 uit een museum in Boston.
Van Diemen, hard op weg de negende gouverneur-generaal van Batavia te worden, en Maria verbleven in 1632 in de Republiek en gingen aan het eind van dat jaar scheep om terug te keren naar Batavia. Het schilderij heeft alle kenmerken van een huwelijksportret, en dat is niet gek als je bedenkt dat Maria van Aelst en Antonio van Diemen twee jaar eerder getrouwd waren.

Ongekende, onafhankelijke speurtocht naar het verleden
De ontdekking van de man en de vrouw op het doek is het resultaat van een jarenlange zoektocht door Rudolf Smeets, kunstenaar en onderzoeker. Aanleiding was de historische roman De mannen van Maria van Anneloes Timmerije, over het leven van Maria van Aelst, die als meisje in 1625 naar Batavia wordt gestuurd in het kader van de Volksplanting. Na de dood van haar derde man, Antonio van Diemen, keert zij terug naar het vaderland en is zij een van de honderd rijkste inwoners van de Republiek. Timmerije benaderde Rudolf Smeets omdat zij in de archieven wel informatie vond over het leven van Maria van Aelst, maar geen beeltenis. Van Van Aelst was geen enkel portret bewaard gebleven, voor zover bekend. Tot nu.

Out of the box leidt tot oplossing
Rudolf Smeets is tijdens zijn onderzoek anders te werk gegaan dan gebruikelijk is in kringen van kunsthistorici. Hij combineerde in zijn zoektocht bestaande informatie over de herkomst, datering en röntgenbeelden van 17e eeuwse schilderijen met een scherp oog voor gezichtskenmerken en technologieën voor gezichtsherkenning. En juist dat heeft geleid tot de identificatie van de personen op dit portret. Daarmee is een van de topwerken die tijdens de grote kunstroof in 1990 verdween uit het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston nu alsnog geïdentificeerd.

Gezichtsherkenning kijkt vier eeuwen terug
Biometrie inzetten om een 17e eeuws schilderij te ‘ontmaskeren’. Kan dat? Ja, dat kan. Een Amsterdamse kunsthandelaar heeft die methode onlangs toegepast, weet Tom van der Molen, curator van het Amsterdam Museum. Rudolf Smeets, die op verzoek van Anneloes Timmerije op zoek ging naar het doek, deelde zijn onderzoek met het Britse Aurora AI, het bedrijf dat de gezichtsherkenningssoftware heeft ontwikkeld voor Heathrow. Volgens directeur Tom Heseltine komt een bestaand portret van Antonio van Diemen in zijn biometrische vergelijking voor 99,5 procent overeen met de man op ‘A Lady and Gentleman in Black’ van Rembrandt. En als hij Antonio van Diemen is, is de vrouw aan zijn zijde Maria van Aelst.
Zo eindigt het Rembrandtjaar met een ontdekking.

Bron: persbericht Singel Uitgeverijen
Beeld: A Lady and Gentleman in Black, 1633, oil-on-canvas.