Tentoonstellingen aanmelden

Topstuk uit de collectie van… Museum Veere

  • 5 maanden geleden

Het aanbod tentoonstellingen is al jaren enorm en kunstwerken wisselen elkaar vaak in snel tempo af op zaal. Maar wat speelt er zich af naast de actualiteit, in de collectie-opstellingen en depots van de Nederlandse musea? Wat zijn de topstukken die het eveneens verdienen om in de schijnwerpers te staan? Veronica Frenks, directeur van Museum Veere, werd wakker geschud door dit verontrustende portret van Willem III.  

“Het hangt er al jaren, maar ineens kreeg dit portret een nieuwe betekenis. “Waarom noem je het ‘Willem III en een zwarte man’?”, vroeg een medewerker vorig jaar. Tja, daar had ik niet over nagedacht. Willem III was bekend, ook Veere op de achtergrond. Vlak achter Willem III staat een zwarte man. Waarschijnlijk een bediende.
Dat bleek ook zo. Terwijl we bezig waren met de inrichting van een expositie over Willem V, werden we wijzer over de hofhouding van de Oranjes. Willem V had wel meer mensen van kleur in de hofhouding, onder wie de jongens Cupido en Sideron.
In het boek dat Esther Schreuder over hen schreef, kwam een andere bediende van de Oranjes ter sprake: Jan van Dam (uiteraard niet zijn geboortenaam). Deze maakte deel uit van het gevolg van Willem III. Uit documenten blijkt dat Van Dam zich vaak in het gezelschap van deze Willem III bevond en tijdens diners aan de belangrijke tafels zat. Ook weten we dat Jan van Dam in 1667 en ’68 aan het hof werkte. De kans is groot dat deze bediende meekwam naar Veere, de stad waarvan Willem III markies was. Het schilderij dat gemaakt is door Lambertus Jansz. d’Hué, is opgeleverd in 1669. 1 + 1 = 2.
Jan van Dam heeft mij wakker geschud. Of liever, de medewerker die vroeg waarom ik hem een zwarte man noemde. Jan was een man van vlees en bloed, en kreeg na zijn geboorte een naam die we helaas niet meer kunnen achterhalen. Dit schilderij zorgt ervoor dat ik meer over taal ga nadenken. En hoe ik kijk naar mensen die net iets anders zijn dan ik. Kortom, veel stof tot nadenken naar aanleiding van dit schilderij. Taal doet ertoe, en ik moet er wat aan doen.”

Detail van het portret van Willem III

Museum Veere, Kaai 25, Veere, MK geldig, www.museumveere.nl

Hoofdbeeld: Lambertus Jansz. D’Hue, ‘Portret Willem III, (1650-1702) prins van Oranje, markies van Veere’, 1669, collectie Gemeente Veere, foto: Peter van den Hooven