Tentoonstellingen aanmelden

Onderhuidse spanning
Chris Reinewald

Journalist vormgeving

  • 2 weken geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Het contrast tussen Ina van Zyl en Michael Kirkham in De Ketelfactory lijkt groot. Zij schildert duistere details van intieme lichaamsdelen, hij beeldt ziekelijke figuren af in een kille omgeving. Van beide is het niet makkelijk wegkijken.

Ina van Zyl, ‘At rest’, 2017

‘Ek hou nie van valige kleure’, zegt Ina van Zyl (1971) met licht Zuid-Afrikaans accent. In de expositievideo die te zien is op ‘Highlighting Skin’ in de Schiedamse tentoonstellingsruimte De Ketelfactory, vertelt ze over haar ambigue fascinatie voor dingen die ze vies of angstig vindt of die haar doen verlangen naar haar jeugd op een ‘plaas’ (boerderij). Van Zyl maakt ogenschijnlijk figuratieve schilderijen van bloemen, overrijpe vruchten en intieme lichaamsdelen: tenen, hielen, voeten, schaamstreekplooien. In Zuid-Afrika werkte ze als striptekenaar voor het zwart-humoristische undergroundblad Bitterkomix. Om een verhaal te versterken zoomde ze in op de essentieelste beelddetails. Dit bleef ze als schilder ook doen, bijvoorbeeld bij een vuilgele spriet in een smaragdgroen-hemelsblauwe omgeving. Het blijkt een dennennaald.

Ina van Zyl, ‘Rumour’, 2016

Chocozoen
Typisch Van Zyl is haar ‘portret’ van een sexy bedoelde, maar blauw geaderde vrouwenvoet in een muiltje met stilettohak. Langs het verticale, lichtblauwe leren bandje loopt een rood streepje. De achtergrond kleurde ze omineus olijfgroen en omber als het uitgedroogde landschap van de Zuid-Afrikaanse Karoo.
Nooit lijkt het in Van Zyls werk licht te worden. Zelfs over het zachtaardige portret van haar moeder en een weliswaar blond haarstukje hangen grauwsluiers. Van Zyl legt mij uit dat ze doorschildert totdat het onderwerp bijna in of onder de verf schuilgaat. Dit gebeurt bijvoorbeeld met het donkere doek ‘Single Lady’ van eh… iets amper zichtbaars. Is het een afgehakte olifantenpoot zoals Zuid-Afrikaanse natuurmedicijnmarkten die verkopen? Nee, veel onschuldiger: een ‘chocozoen’ (minder politiek correct: ‘negerzoen’) neergezet in een weergaloos ‘on-kleurenscala’ met paarsen, gesmoord oranje, zwart en bruinen.

Vuig koekeloeren
Michael Kirkham (1971) oriënteert zich met zijn popperige personages zichtbaar op naargeestige strips en indirect op Duitse karikaturaal-expressionisten als Otto Dix en George Grosz. Zijn mensfiguren in ongemakkelijke privésituaties maken je tot vuige koekeloerder. Eenzame, naakte masturbante op de rug gezien. Pafferige, blote man in de raamopening, die zich onbespied waant. Het zou de overbuurman kunnen zijn van het voormalige Stasicomplex in Oost-Berlijn, waar Kirkham zijn atelier heeft.

Zaaloverzicht met ‘Unsere Nachbarn’ (2017) en ‘Weeping Man’ (2010) van Michael Kirkham, foto: Gert Jan van Rooij

Een eenduidig schilderijtje met een hand die onder een minirok grijpt heet ‘Serotonine’, zoals de vorig jaar verschenen misogyne roman van Michel Houellebecq. (Het medicijn Serotonine stuurt de seksuele opwinding.) Geraffineerd glad schildert Kirkham het zweterige hoofd van een androgyne figuur. Gekwelde blik, open, vertrokken mond. Religieuze of seksuele extase? Pijn? Suggestief is ook de melkbleke nek van een naakt dat, voorover liggend op de linkerarm, wacht op wat gebeuren gaat. De omgeving gloeit in lichtpaars en citroengeel. “Pornografie is problematisch”, erkent Kirkham in de expositievideo, pratend over de weerstand die zijn werk vaak oproept. “Waarom? Het zijn maar schilderijen.”

Highlighting Skin’, t/m 5 april in De Ketelfactory, Schiedam, gratis toegang, www.deketelfactory.nl

Hoofdbeeld: Ina van Zyl, ‘The Idea and Its Shadow (After Roger Doyle)’, 2008

Reageer op Onderhuidse spanning

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht