Tentoonstellingen aanmelden

Ongebreidelde levenslust
Jet van der Sluis

Kunsthistoricus en publicist

  • 10 maanden geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

In de vernieuwde collectiepresentatie ‘Ars longa, vita brevis’ verbindt het Rijksmuseum Twenthe de grote thema’s van het leven aan hedendaagse en oudere kunst. Dat levert negen spannende kabinetten op.

Negen Nederlandse kunstenaars is gevraagd om elk een ander aspect van de condition humaine te verbeelden. Door hun eigen werk met oude(re) kunst uit de depots van het Rijksmuseum Twenthe te combineren, hebben zij de museumvleugel waarin oorspronkelijk de vaste collectie te zien was, herschapen tot een gesamtkunstwerk. Een kunstbeleving waarin ongebreidelde levenslust en het besef van onze sterfelijkheid om voorrang strijden.

Bart Hess, ‘Life Instinct’ (detail), 2018.

Achtereenvolgens zijn hier ensceneringen te zien van Bart Hess (1984), L.A. Raeven (1971), Berend Strik (1960), Philip Vermeulen (1986), Anne Wenzel (1972), Peter Zegveld (1951), Karin Arink (1967), de onlangs overleden Armando (1929-2018) en Silvia B. (1963).

De eerste zaal, van Bart Hess, heeft als thema begeerte. Ons bestaan begint immers bij de conceptie op basis van erotische aantrekkingskracht en lust. Zijn installatie ‘Life Instinct’ reageert op omgevingsgeluid, waarna griezelig echte organismen een soort paringsdans van afstoten en aantrekken met elkaar aangaan. Het werk dat hij uit het depot opgroef heeft eenzelfde seksuele connotatie. Zo ‘illustreren’ de tekeningen van Aat Veldhoen en Kinke Kooi, net als het erotisch getinte glas van Willem Heesen, het bestaan van een door mens en dier gedeelde oerdrift.

Woede en poëzie
De kabinetten van L.A. Raeven en Berend Strik vormen in filosofisch opzicht een interessante aanvulling op het eerste thema. De identieke tweelingzusjes Raeven presenteren hun uiterst persoonlijke werk onder de noemer ‘behoefte en beheersing’, terwijl het complexe kunstenaarschap van Strik hier wordt gepresenteerd in de episode ‘het mysterie en het verlies daarvan’. De spectaculairste ruimte is van Philip Vermeulen, die het thema ‘spelen en beteugelen’ kreeg toebedeeld. Zijn installatie ‘10 Meters of Sound’ is een feest van beeld en geluid, gebaseerd op het natuurkundige moirépatroon: hij zorgt voor zo’n interfererende golfbeweging in meterslange koorden van elastiek. Niet verwonderlijk dat Vermeulens speurtocht in het depot leidde naar wetenschappelijk geïnteresseerde geestverwanten als François Morellet en Peter Struycken.

Philip Vermeulen, ‘10 Meters of Sound’, 2017. Foto: Lotte Stekelenburg.

De prachtige zaal van Anne Wenzel is van een heel andere orde. Zij verbeeldt haar woede over de onderdrukking van de vrouw in een fiere, keramische vrouwenbuste die een zaal vol woest aangebrachte ‘muurschilderingen’ domineert. Het poëtische vloerwerk ‘108 pond lavendel’ van herman de vries uit het depot gaat wonderwel samen met deze pamflettistische installatie onder de noemer ‘macht en onmacht’.

Waardig slotakkoord
Iedere nieuwe zaal voert je binnen in een andere wereld, waarin de bezoeker zijn of haar eigen standpunt moet bepalen aan de hand van de nieuwe en de oudere kunst. We herkennen onze eigen hoogmoed in de door Peter Zegveld verbeelde val, onze neiging tot controleren in het werk van Karin Arink en de universele angst voor het kwaad in de schilderijen van Armando. Onvermijdelijk is dat we ook worden geconfronteerd met onze eigen sterfelijkheid. De installatie rondom ‘Le Fou’ van Silvia B. is een prachtige verwijzing naar ons uiteindelijke lot. Haar memento mori vormt een waardig slotakkoord van deze bijzondere manier om kunst te ervaren.

Silvia B., ‘Le Fou’, 2009. Foto: Lotte Stekelenburg.

Door de eigenzinnige keuzes van de exposanten is er natuurlijk veel werk uit de vaste, kunsthistorische presentatie ‘verbannen’. Om teleurstellingen te voorkomen zijn er elders in het museum drie schatkamers ingericht, waarin de belangrijkste portretten, pendantportretten en landschappen uit het museumbezit in een weelderige salonophanging worden gepresenteerd. Daarnaast is er een ‘zilverschatkamer’ en natuurlijk zijn er ook nog de wisselende thematentoonstellingen in de rest van het gebouw. Enschede is de reis meer dan waard!

Ars longa, vita brevis’, vaste collectiepresentatie, Rijksmuseum Twenthe, Enschede, MK gratis, www.rijksmuseumtwenthe.nl.

Hoofdbeeld: Anne Wenzel, ‘Under Construction’, 2018 en herman de vries, ‘108 pond lavendel’, 1991-’92. Foto: Lotte Stekelenburg.

Reageer op Ongebreidelde levenslust

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht