Tentoonstellingen aanmelden

Op ontdekking in Amsterdam-Noord
Marina de Vries

Hoofdredacteur

  • 1 week geleden
  • Blog
  • Beeldende kunst

Afgelopen week fietste een groepje Museumtijdschriftabonnees in het kader van de manifestatie ‘Public Art Amsterdam’ langs kunst in Amsterdam-Noord. Die staat op opvallende en onopvallende plekken, en geeft een gevarieerde blik op dit roerige stadsdeel.

“Ooit”, zegt Isabelle Nelis, onze gids van cultureel organisatiebureau Artifex, “sprak men denigrerend over Amsterdam-Noord als ‘Noord-gestoord’. Ik hoop dat jullie na deze rondtocht spreken over ‘Noord-het betere oord’.” Dat dit stadsdeel van meet af aan te kampen had met een wat negatief imago, is volgens Nelis onder veel meer terug te voeren naar het galgenveld, geschetst door Rembrandt, dat op de plek waar nu filmmuseum Eye ligt liet zien dat je in Amsterdam niet met de wet moest sollen. Eeuwen later is Noord volop in ontwikkeling, met recentelijk de aansluiting bij de rest van de stad via de Noord-Zuidmetrolijn.

Eddy Roos, ‘Spanje Monument’, 1986

Deze fietstocht langs kunst in de openbare ruimte voert dus door Amsterdam-Noord, maar ook in vijf andere Amsterdamse stadsdelen, van Nieuw-West tot de Zuidas, zijn routes uitgezet langs kunst in de openbare ruimte al dan niet onder leiding van een gids. Zo wil ‘Public Art Amsterdam’ (PAA) vanaf nu elke twee jaar activiteiten organiseren om de aandacht te vestigen op de rijkdom van de kunstwerken die gratis en voor niets in de openbare ruimte te bewonderen vallen. Na een hartelijke ontvangst bij PAA-deelnemer Framer Framed start de fietstocht, om een paar honderd meter verder alweer tot stilstand te komen. Het eerste werk op de route is het ‘Spanje Monument’ (1986) van Eddy Roos, waar elk jaar een eerbetoon plaatsvindt aan de antifascistische strijders die in de jaren dertig naar Spanje trokken. Bovenop een spiraal zweven twee mensen die elkaar prachtig liefdevol bejegenen. Let op, zegt Isabelle als we weer op de fiets stappen, vanaf nu wordt u bekeken.

Elisabeth Stienstra, ‘Twee Beelden’, 1995

Engelbewaarders
Wie denkt aan bewakingsapparatuur komt bedrogen uit. Verderop zitten twee fraaie goudkleurige vrouwfiguren of engelbewaarders bovenop een voormalige school, nu bedrijfsverzamelgebouw, die turen over de buurt. De torsoloze ‘Twee Beelden’ (1995) met Picassoachtige vervormde ledematen zijn gemaakt door Elisabeth Stienstra en werden zoals dat vaker gebeurt bij kunst in de openbare ruimte niet direct in de harten van de buurtbewoners gesloten. Nu ligt er een speelterrein aan hun voeten en dragen ze bij aan de identiteit van deze plek.
Nelis brengt de vele verhalen over de kunst in de openbare ruimte enthousiast voor het voetlicht. Ze wijst tussendoor op een eigen ontdekking, de N van Noord verstopt in de Jip Golsteijnbrug. We fietsen langs een van de nieuwste werken in de openbare ruimte, de ‘7 poorten’ van Broersen & Lukács bij metrostation Noorderpark, langs de inmiddels veelbesproken want verwaarloosde en nodig aan een opknapbeurt toe zijnde ‘Muur’ (1987) uit de serie Utopian models van Alfred Eikelenboom, destijds met zijn ronde hoeken en gaten een fris tegenwicht tegen de veelal hoekige nieuwbouwwoningen. Daarmee zijn we op het terrein aangekomen van de voormalige Amsterdamse Droogdok maatschappij (ADM), in de jaren tachtig door architect Rem Koolhaas en zijn bureau van nieuwe sociale huurwoningen voorzien. In het hart van dit gebied krijgt het abstracte werk van Eikelenboom gezelschap van het ‘ADM monument’ (1988) van Egon Schrama, opgebouwd uit oude metalen restanten uit de scheepsloodsen en rondgebogen planken, waarmee ook ooit de boten werden gemaakt.

Egon Schrama, ‘ADM monument’, 1988

De Ceuvel

Alternatieve bedrijvigheid
Tegenwoordig is Noord hipstergebied, met onder meer het ‘Noordbeeld’ (2006) van Ellert Haitjema, een grote ring met uiteenlopende voorwerpen die de verbeelding wil stimuleren, en talrijke alternatieve plekken zoals De Ceuvel, een gebied voor creatieve bedrijfjes op gebied van milieu en ecologie, waar zorgvuldig gekozen beplanting de vervuilde bodem moet reinigen, een plan van jonge architecten die daarmee de ogen van de wereld op zich gericht weten. De tocht eindigt bij een andere voormalige scheepswerf, het NDSM-terrein, waar ondanks de vestiging van het hoofkantoor van MTV en chique hotels de kunst een belangrijke vinger in de pap blijft houden. In het aan de wereld van ijzer, recycling en zelfvoorziening gewijde dorp Ferrotopia van Atelier van Lieshout, een plek voor tijdelijke tentoonstellingen met bar, eindigt de tocht, waarna de abonnees met hun fietsen via een avontuurlijke boottocht terugkeren naar het Centraal Station.
Wat de gids wenste, is gebeurd. In combinatie met alle achtergrondinformatie is de geschiedenis van Noord tot leven gekomen en is waardering ontstaan voor dit veelzijdige stadsdeel en de vele gezichten van de kunst.

Ferrotopia van Atelier van Lieshout

Helaas buiten de route, maar op eigen gelegenheid te bezoeken: Marinus Boezems ‘Observatorium’ (1992), Elpermeer 251; de ‘Ontmoetingsplaats’ (1976) van Shinkichi Tajiri, Buikslotermeer/Het Breed 741; het ‘Gedenkteken Atatürk’ (1978), maker onbekend, eerbetoon aan het hier in de jaren zestig gevestigde en inmiddels afgebroken woonoord voor Turkse gastarbeiders, Vassumweg 16/Krasseurstraat 45.

Met veel dank aan Framer Framed voor de hartelijke ontvangst, aan Artifex voor de begeleide fietstocht en aan Public Art Amsterdam voor de winactie. Pay Attention Please!, van Public Art Amsterdam, een samenwerking van 11 Amsterdamse kunstinstellingen, duurt t/m 30 september. Zie voor de diverse projecten en de zes kunstroutes www.publicart.amsterdam. Boeken voor een fietstocht met gids: www.artifex.nu.

Kijk voor een uitgebreid beeldverslag op onze Facebookpagina.

Alle foto’s: Marleen van de Pol

Reageer op Op ontdekking in Amsterdam-Noord

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht