Tentoonstellingen aanmelden

Revolutionair textiel
Mara Kunstman

  • 2 weken geleden
  • Blog
  • Design en toegepaste kunst

Ter ere van het 100-jarig bestaan van Bauhaus is in Textielmuseum Tilburg een tentoonstelling gewijd aan modern textiel in Nederland. Speciaal voor Museumtijdschrift gaf museumconservator en tentoonstellingsmaker Caroline Boot een drukbezochte en enthousiast makende lezing.

Lezing door conservator Caroline Boot (links) en welkomstwoord door hoofdredacteur Marina de Vries (rechts)

Terwijl de mannelijke studenten van het Bauhaus altijd veel aanzien hebben genoten als vernieuwers in kunst en vormgeving, zijn de vrouwen lange tijd onderbelicht gebleven. Op de foto van een groep ‘Bauhäusler’ die tijdens de lezing in Tilburg aan het publiek getoond wordt, staat welgeteld één vrouw. Toch stroomden van meet af aan veel vrouwelijke studenten toe, vertelt Boot, volgens de oprichter van de moderne kunst- en nijverheidsopleiding Walter Gropius zelfs in te grote aantallen. Hoewel hij in theorie een open toelatingsbeleid hanteerde, bleek hij in de praktijk geen fan van feminisering van de opleiding – vrouwen konden niet 3d-tekenen, vond Gropius. En dus stuurde hij ze doelbewust in de richting van het textiel. Of je nu geïnteresseerd was in architectuur of droomde van een toekomst in de metaalbewerking, als vrouw kreeg je een plaats in de weverij van de opleiding. Ook deze richting volgde echter de moderne principes van de Bauhausopleiding; het weefproces was gericht op functionaliteit en er werd veel aandacht besteed aan techniek, nieuwe materialen en kleurexperimenten. Wat licenties met de industrie betreft was de weefafdeling van het Bauhaus zelfs succesvoller dan alle andere afdelingen.

Tentoonstellingszaal

Naar Nederland
Dit uitgangspunt van abstracte vaak ritmische weefsels, veelal strepen en ruiten, van gordijnstoffen tot wandbespanning en van theedoeken tot dekens, vormde een breuk met de geschiedenis. Op de andere kunstacademies werd nog getekend naar model en het was de tijd waarin de Amsterdamse School met zware fluwelen meubels en bloemdecoraties zegevierde. Niet alleen in Duitsland was het Bauhaustextiel revolutionair, ook in Nederland kregen de nieuwe weefprincipes voet aan de grond, met name door het viertal studenten dat vanaf 1930 om verschillende redenen naar Nederland kwam en in de tentoonstelling in het Textielmuseum centraal staat: Lisbeth Oestreicher, Kitty van der Mijll Dekker, Greten Neter-Kähler en Otti Berger. Boot vertelt hoe zij allen op hun eigen manier de moderne textielvormgeving van het Bauhaus voortzetten; Kitty opende een weverij in Nunspeet, Otti kreeg een aanstelling bij Weverij de Ploeg en Kitty en Greten begonnen allebei met lesgeven aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs, de latere Gerrit Rietveld Academie. Met hun vernieuwende onderwijsmethoden oefenden ze veel invloed uit op latere generaties textielontwerpers, zoals Margot Rolf, Herman Scholten en Maria Blaisse, die verdere stappen zetten in de richting van autonome textielkunst.

Model van de LocHal in Tilburg

LocHal
Om een goed beeld te krijgen van de wereld van het Bauhaustextiel, krijgt de groep na de lezing een rondleiding door het museum. Deze begint in de werkplaats, het ‘kloppend hart van het museum’, zoals Boot het in haar lezing noemde. Hier worden vandaag de dag door gespecialiseerde textielmedewerkers opdrachten van kunstenaars gerealiseerd. De labmedewerker laat ons enthousiast zien hoe een hypermodern weefgetouw werkt en vertelt trots over de grootste opdracht die ze ooit hebben uitgevoerd: drieduizend meter lange gordijnen naar ontwerp van Petra Blaisse, bestemd voor de voormalige LocHal nu openbare bibliotheek in Tilburg, een project dat twee jaar in beslag nam.

De rondleiding wordt vervolgd in de tentoonstelling ‘Bauhaus&’, waar lesmateriaal tentoongesteld is van de vrouwelijke weefsters die zich in Nederland gevestigd hebben. Een dekenweefsel van Kitty is op een groot weefgetouw gereconstrueerd en van meisterdocent Gunta Stölzl en haar leerlingen zijn originele werken te zien, waaronder prachtige kleurexperimenten. Tot slot is in de tentoonstelling werk opgenomen van een viertal hedendaagse kunstenaars die zich op verzoek van het Textielmuseum lieten inspireren door het Bauhaus.

Tapijt van Koen Taselaar

De rondleiding eindigt bij het grote tapijt van Koen Taselaar, een anekdotische verbeelding van het Bauhaus genaamd ‘A slightly inaccurate but nonetheless lightly entertaining story of the Bauhaus’. Op deze manier laat de tentoonstelling zien hoe het Bauhaus, waarvan de principes in Nederland veel invloed hebben gehad op de moderne textielvormgeving, ook nu nog voor kunstenaars een inspiratiebron kan vormen.

Bauhaus& – Modern Textiel in Nederland’ is t/m 3 november te zien in Textielmuseum Tilburg, textielmuseum.nl

Museumtijdschrift dankt Caroline Boot en het Textielmuseum voor een zeer boeiende middag.

Foto’s: Marleen van Mier-van de Pol

Reageer op Revolutionair textiel

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht