Tentoonstellingen aanmelden

Scheepsrampen en keramiek
Jet van der Sluis

Kunsthistoricus en publicist

  • 2 weken geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Keramiek is meer dan breekbaar Chinees porselein en tegeltableaus. De Princessehof in Leeuwarden toont momenteel indrukwekkende innovaties, waaronder een magnetische installatie van aanstormend designtalent Jólan van der Wiel.

Het gaat goed met het Keramiekmuseum Princessehof, zeker na de laatste verbouwing in 2017. De hoge bezoekersaantallen hebben alles te maken met de gevarieerde programmering. Op de begane grond is keer op keer een grote tentoonstelling te zien met een aansprekend thema voor een breed publiek, op de eerste etage worden de topstukken uit de eigen collectie gepresenteerd, terwijl de zolderverdieping plaats biedt aan moderne keramiek. Op dit moment laten Tanja Smeets, Jólan van der Wiel en Jennifer Tee daar zien dat keramische technieken een prima basis kunnen vormen voor autonome, moderne kunst.

Changsha-kommen uit de Tang-dynastie, in 1998 door zeekomkommerduikers ontdekt bij een scheepswrak nabij de Indonesische kust, foto: Michael Flecker.

Eeuwen onder water
De hoofdexpositie van dit moment biedt een spannende mix van maritieme geschiedenis en scheepsarcheologie. Acht scheepswrakken geven een beeld van de eeuwenoude handelsroutes over zee naar Azië. Gedurfde expedities die de opdrachtgevers in Europa niet alleen van specerijen, maar ook van zijde en keramiek moesten voorzien. De gevaren onderweg waren legio: vooral kapingen en stormen leidden dikwijls tot schipbreuk. Terwijl de meeste handelswaar allang is vergaan, doorstonden porselein en aardewerk de eeuwen onder water. Aan de hand van deze specifieke bodemvondsten wordt een meeslepend verhaal geconstrueerd, waarin duikexpedities, scheepsrampen en keramiek de hoofdrol spelen.
Een verdieping hoger is een uitgekiende selectie te zien uit de 35.000 keramische objecten die de Princessehof rijk is. Het museum bezit naast bijzonder Chinees porselein ook veel Europese keramiek, waaronder prachtige tegeltableaus. Aan de Nederlandse art nouveau en art-decokeramiek is een aparte zaal gewijd.

Zaaloverzicht met ‘The High Frontier’ van Jolán van der Wiel, foto: Ruben van Vliet.

Magnetische klei
De drie geschakelde ruimtes op de zolderverdieping zijn gereserveerd voor exposities van moderne keramiek. In samenwerking met het Europees Keramisch Werkcentrum in Oisterwijk wordt een kunstenaar uitgenodigd die er recent een werkperiode heeft doorgebracht. Dit keer is dat Tanja Smeets met de zaalvullende installatie ‘Terrarium’. Zij combineert keramische vormen met allerlei soorten materiaal van kunststof en metaal uit de wereld van de bouw. Haar onheilspellende maar prachtige ‘landschap’ doet denken aan een onderwaterwereld, een associatie die natuurlijk ook door de expositie beneden in het gebouw gevoed wordt. Smeets’ werk toont ons de schoonheid én de dreiging van woekerende groeiprocessen en koppelt dit subtiel aan ons eigen mateloze materiaalverbruik.

Zaaloverzicht met ‘Falling Feathers’ van Jennifer Tee, foto: Ruben van Vliet.

Ernaast, op de afdeling Design, staat het experimentele ontwerpproces van Jólan van der Wiel centraal. Hij werkt met vloeibare klei die hij mengt met metaalpoeder. De ijzerdeeltjes verstijven als hij magneten opstelt in de buurt van dit basismateriaal. Met het bijzondere procedé dat Van der Wiel heeft ontwikkeld, maakt hij niet alleen gebruikskeramiek, maar ook autonome installaties. Zo verkent hij met ‘The High Frontier’, een zes meter lang keramisch werk geïnspireerd op een gelijknamig Amerikaans boek over ruimtekolonies, hoe je zwaartekracht tot stand kunt brengen in de ruimte. Het werk heeft een fascinerende ‘huid’ die doet denken aan een verweerde aardkost, maar dit ‘natuurlijke’ effect bereikt Van der Wiel met behulp van magnetische velden.
De derde zolder is ingericht met werk van Jennifer Tee onder de titel ‘Falling Feathers’. Net als Smeets mengt zij keramische vormen met andere materialen. In de twee installaties met zwarte en witte porseleinen veren zijn dat touw en hout. Haar multicultureel geïnspireerde werk zinspeelt nadrukkelijk op de vergankelijkheid. Zo maken we in één gespecialiseerd museum kennis met de kwetsbaarheid en de eeuwigheidswaarde van de meest uiteenlopende keramische schatten.

Tanja Smeets’ t/m 3 mei, ‘Gezonken Schatten’ t/m 28 juni, ‘Jólan van der Wiel’ en ‘Jennifer Tee’ t/m 25 oktober in Keramiekmuseum Princessehof, Leeuwarden, MK geldig, www.princessehof.nl

Hoofdbeeld: Zaaloverzicht met ‘Terrarium’ van Tanja Smeets, foto: Ruben van Vliet.

Reageer op Scheepsrampen en keramiek

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er is één reactie op Scheepsrampen en keramiek
  1. Jan Ringnalda

    Een schitterend idee om de verloren schatten, die toen niet aankwamen en na jaren opgedoken te zijn, nu alsnog te aan het publiek te tonen.