Tentoonstellingen aanmelden

Van schimmeljurk tot 3D-selfie
Chris Reinewald

Journalist vormgeving

  • 2 jaar geleden
  • Recensie
  • Geschiedenis en wetenschap

Een nieuwe entree en meer ruimte voor de collectie en onderzoek. Begin maart sluit het Universiteitsmuseum Utrecht voor twee jaar, maar niet voordat wordt afgesloten met een festivalweek vol experimenten en een wetenschappelijke museumnacht.

Als het aan het Universiteitsmuseum Utrecht ligt, wordt in de nabije toekomst iedereen ‘wetenschapswijs’. Samen met vijf andere Nederlandse wetenschapscentra heeft het museum dit begrip als speerpunt opgenomen in zijn beleid. Dat mag wat abstract klinken, maar in Utrecht pakt dat uit als een avontuur om het publiek nieuwsgierig te maken naar de wereld, er vragen over te leren stellen en de antwoorden op waarde te kunnen schatten. Want dat is wat wetenschapswijsheid inhoudt: wetenschap is namelijk geen lineair proces waar iets voorgekookt en wel uitrolt. Het is een onderzoek waarbij ook mislukkingen tot het proces bijdragen.

Myceliumjurk van Aniela Hoitink | NEFFA

Johanna Westerdijk (1883-1961) was als meisje al behoorlijk wetenschapswijs. In 1917 werd zij tot eerste vrouwelijke hoogleraar van Nederland benoemd, met schimmels als specialisme. Om dit bijzondere jubileum te vieren heeft het museum een Schimmellab ingericht waarin het publiek schimmels van dichtbij kan bekijken en deze ook zelf kan kweken. Ook de technologische mogelijkheden van schimmels komen hier aan bod, bijvoorbeeld als vervangers voor plastic of als stof voor meubels of kleding. Biokunstenaar Aniela Hoitink en hoogleraar microbiologie Han Wösten ontwikkelden een jurk van mycelium ofwel schimmeldraden. Zonder spinnen, weven en naaien werd het gekweekte materiaal op een 3D-mal direct tot kledingstuk verwerkt, dat nu in het Schimmellab is te bewonderen.

Glasmodel van een Aurelia aurita, gemaakt door de gebroeders Blaschka. Foto Guido Modafico.

Glaskunst en skeletten
Het Universiteitsmuseum Utrecht is echter meer dan een wetenschapscentrum. Zo heeft het ook een mooie collectie met museale topstukken, zoals de 86 glazen modellen van zeedieren die glaskunstenaars Leopold en Rudolf Blaschka in 1882 maakten in opdracht van de Universiteit Utrecht.
Hoewel de natuurmodellen van vader en zoon Blaschka ook voor hoge glasambachtskunst kunnen doorgaan, laat het Universiteitsmuseum ze zien vanuit wetenschappelijk perspectief. In het Kennislab staan enkele glasmodellen opgesteld, maar de vorig jaar gerestaureerde, zeer kwetsbare hydroïdpoliep Hebella calcurata is veilig in het depot opgeborgen.

Een ander hoogtepunt is het Bleulandkabinet met de negentiende-eeuwse anatomische verzameling van hoogleraar Jan Bleuland (1756-1838). De vitrinekasten vol met foetussen op sterk water, skeletten en glazen potten met slokdarmen vormen een intrigerende afspiegeling van de wetenschappelijke vraagstukken in Bleulands tijd.

Dwaalwegen
De afgelopen jaren is het Universiteitsmuseum te klein geworden voor zijn 75.000 bezoekers per jaar. Daarom wil het met een verbouwing de entree vergroten en extra ruimte creëren voor de collectie en actueel onderzoek. Tegen deze verbouwing is protest gerezen van onder meer het Cuypersgenootschap, dat de gemeente heeft verzocht het markante gebouw naar ontwerp van architect Koen van Velsen de monumentenstatus te geven.

In de tussentijd komt het museum gewoon naar het publiek toe. Zo staan er al samenwerkingen gepland met scholen, wijkbibliotheken en theatergezelschap Het Filiaal. Zodoende blijft het museum het publiek actief betrekken bij wetenschappelijk onderzoek. In het verleden bleek al hoe interactieve publieksprogramma’s ook nuttig kunnen zijn voor de wetenschap. In 2014 konden museumbezoekers hun hersenen in 3D laten scannen. Met die gegevens onderzocht het UMC Utrecht hoe een gemiddeld gezicht eruitziet, zodat ze verkeersslachtoffers beter konden helpen bij gezichtsreconstructies.

Zaaloverzicht Universiteitsmuseum Utrecht, foto Ivar Pel.

Gestudeerd of niet, toch kunnen ook hoogopgeleiden op vreemde dwaalwegen belandden. Denk bijvoorbeeld aan de weer opgelaaide discussie over het inenten van kinderen tegen besmettelijke ziekten. Vaak bijeen ‘gegoogelde’ informatie over medische kwesties draagt weliswaar bij tot een ‘gefundeerde’ mening, maar levert geen enkel wetenschappelijk bewijs. Het Universiteitsmuseum wil met zijn nieuwe opstelling zijn bezoekers leren deze ‘alternatieve feiten’ te ontmaskeren. Hoe? Door speels geleerde wetenschapswijsheid.

Universiteitsmuseum Utrecht, t/m 4 maart, MK geldig, www.universiteitsmuseum.nl

De festivalweek vindt plaats van 24 februari t/m 4 maart. Kijk voor het volledige programma op de website.

Hoofdbeeld: Zaaloverzicht Universiteitsmuseum Utrecht, foto Ivar Pel.

Reageer op Van schimmeljurk tot 3D-selfie

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht