Tentoonstellingen aanmelden

Tapijt van lief en leed
Chris Reinewald

Journalist vormgeving

  • 4 maanden geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Voor de expositie ‘Cultural Threads’, letterlijk culturele draden, selecteerde het Textielmuseum kunstenaars die in stof, vilt of weefsel getuigen van identiteit en apartheid.

Afkomst, multiculturele identiteit, een beschamend koloniaal verleden. Het zijn niet de minste thema’s die de kunstenaars aansnijden in hun textielinstallaties in Tilburg, van de Nederlandse Jennifer Tee tot de Zuid-Afrikaanse Mary Sibande en de in België wonende Otobong Nkanga.

Zaaloverzicht Textielmuseum, met links werk van Eylem Aladogan en rechts een fragment van het werk van Célio Braga.

Het werk van Mary Sibande is zo eenduidig als haar thema: de apartheidsperiode. Zwart en wit. Zij en wij. Sibande kleedde een levensgrote pop van zichzelf in een oversized, ouderwetse blauwe jurk en noemde haar Sophie, een dienstmeisjesnaam. Net zo heetten haar moeder, haar oma en haar overgrootmoeder. De blanke bazen gaven namelijk geen lor om de ware, onuitsprekelijke naam en de culturele identiteit (Zoeloe, Xhosa of Koi) van ‘hun Sophie’. Jennifer Tee koestert haar Nederlands-Chinees-Indonesische wortels met herinterpretaties van Sumatraanse scheepskleden met mensfiguren en tulpenblaadjes, die ze als collages uitvoert. Daarop baseerde ze ook de monumentale glasprint bij metrohalte Centraal Station van de Amsterdamse Noord-Zuidlijn. In het zogenaamde TextielLab, de werkplaats van het museum, liet Tee de scheepskleden daadwerkelijk weven, waardoor ze met hun reliëf ook letterlijk mooi gelaagd zijn.

Overhemden van vrienden
Het Textielmuseum gaf behalve aan Jennifer Tee ook aan drie andere, niet per se in textiel gespecialiseerde, Nederlandse kunstenaars opdracht om een nieuw werk voor de collectie uit te voeren in het TextielLab. Eylem Aladogan benadrukt in haar reguliere sculpturen van keramiek of hout haar niet alom erkende Koerdische identiteit. Nu koos ze voor bloedrode borduursels, uitgestanste bloempatronen en een kaftan die verwijzen naar het Ottomaanse Rijk, voorloper van het huidige Turkije onder de trotse Erdogan.

Zaaloverzicht Textielmuseum, met werk van Vincent Vulsma en de in België wonende, Nigeriaanse kunstenaar Otobong Nkanga (middenachter).

Moet je bij Aladogans werk eerst de zaaltekst lezen om de verwijzingen te begrijpen, bij de mysterieuze installatie van de Braziliaans-Nederlandse Célio Braga voel je instinctmatig aan waarom het gaat. Verval, slijtage en versiering als bezwering. Braga, eerder sieraadkunstenaar, nam ‘afgeleefde’ lappen – overhemden van vrienden, ongebruikt vergeeld linnengoed, zijn schoonmoeders maandverband – mee naar het TextielLab. Daar borduurden de medewerkers zijn lapjes razendsnel machinaal met bloemen en woorden. Terug op zijn atelier naaide hij de delen vast tot een mooi-smoezelig wit vloerkleed. En plaatste er verpakte zeep en medicijnpotjes (aidsremmers) bij.

Zaaloverzicht Textielmuseum, met werk van Hana Miletić.

Voelen toegestaan
Bij deze werken in opdracht gaat Vincent Vulsma het meest conceptueel te werk. Hij onderzoekt culturele, politieke en economische toe-eigeningsprocessen. In dit geval: ‘schuldig’, kolonialistisch textiel. In een driehoekshandel verkocht onze VOC wapens uit Europa in West-Afrika, kocht daar vervolgens slaven, scheepte die in naar Amerika voor doorverkoop aan plantage-eigenaren. En keerde met indigokleurstoffen en weefsels weer huiswaarts. Vulsma gaf de intercontinentale reis weer met gelaserde gaatjes in een indigolap. Ook vertaalde hij de boekhouding tot binaire structuren in witte weefsels. Het project klopt inhoudelijk, maar oogt nogal saai. Hoewel de tentoonstelling hier en daar een conceptuele lappendeken is, is ook sprake van het tintelende gevoel in je vingers dat je vaak in het Textielmuseum krijgt. Dat manifesteert zich vooral bij de installatie met vilt in kleurige patronen van de Belgisch-Kroatische Hana Miletić, waarbij voelen nadrukkelijk is toegestaan. Ondertussen klinken de verhalen die gevluchte vrouwen elkaar vertelden tijdens het maken. Miletić toont zo het sociale aspect van textiel als groepsgebeuren: je lief en leed in het tapijt vervlochten. Simpel en mooi.

‘Cultural Threads’, t/m 12 mei in Textielmuseum Tilburg, MK geldig, www.textielmuseum.nl

Hoofdbeeld: Zaaloverzicht Textielmuseum, met links werk van Jennifer Tee en rechts werk van Mary Sibande.
Alle foto’s: Josefina Eikenaar.

Reageer op Tapijt van lief en leed

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht
Er is één reactie op Tapijt van lief en leed