Tentoonstellingen aanmelden

Bewogen beeld – Op zoek naar Johan Maurits

Mauritshuis, Den Haag

Tip van Museumtijdschrift:

Hoe kijkt u naar een schilderij van Govert Flinck van een klein, mollig meisje bij een kinderstoel? En wat nou als u weet dat ze vol zit van de suiker waar haar ondervoede leeftijdgenootjes op de suikerplantages in Brazilië keihard voor hebben gewerkt? Het regime van Johan Maurits van Nassau-Siegen, gouverneur van de destijds Nederlandse kolonie Brazilië, werd in het verleden vaak als tolerant beschouwd, maar wordt in ‘Bewogen Beeld –  Op zoek naar Johan Maurits’ opnieuw bekeken en op onderzoekende manier belicht. Het Mauritshuis, in de Gouden Eeuw het Suikerpaleis genoemd, gebruikt hiervoor kunstwerken uit de eigen collectie. Ook de replica van de buste van Johan Maurits, die in 2017 van de foyer naar het depot is verplaatst, wordt inclusief het bijbehorende, losgebarsten Twitterdebat tentoongesteld. De bezoeker is door de veelzijdigheid aan verhalen bij elk kunstwerk vrij om een eigen standpunt in te nemen.

Beeld: Replica van Johan Maurits in het Mauritshuis met teksten uit het woelige Twitterdebat in 2017/2018, waaronder ‘That you can be director of the Mauritshuis with such a low IQ. Pathetic’. Foto: Merel Dijkhuizen.

Het Mauritshuis organiseert een tentoonstelling over beeldvorming rondom de naamgever van het museum, Johan Maurits van Nassau-Siegen (1604-1679). In deze tentoonstelling komen verschillende perspectieven op Johan Maurits naar voren, van zijn reputatie als gouverneur van Nederlands Brazilië in de 17de eeuw tot en met hedendaagse visies op zijn leven en werk. Het Mauritshuis nodigt de bezoeker uit zijn of haar mening in de tentoonstelling te vormen en te delen.

Beeldvorming
Aan de hand van kunstwerken uit de collectie van het Mauritshuis wordt belicht hoe ons beeld van Johan Maurits in de loop van de tijd is gevormd en veranderd. Johan Maurits was acht jaar lang gouverneur van de plantagekolonie Nederlands-Brazilië. Hij is vooral bekend als de ‘verlichte’ bestuurder die, samen met kunstenaars, architecten en wetenschappers, een deel van Brazilië letterlijk en figuurlijk in kaart bracht. Recent onderzoek laat zien dat deze visie op Johan Maurits als eenzijdig kan worden beoordeeld: zijn rol in en bijdrage aan de Trans-Atlantische slavenhandel van de West-Indische Compagnie waren tot  nu toe onderbelicht.

Koloniaal verleden
Naast kunstwerken zal ook de replica van de buste van Johan Maurits in de tentoonstelling te zien zijn. Deze buste werd in 2017 verplaatst uit de foyer van het Mauritshuis naar het depot, na de opening van een presentatie over de gouverneur in één van de kabinetten. Daarop vond begin dit jaar een publiek debat met veel media-aandacht plaats over de omgang met koloniaal erfgoed in relatie tot het Mauritshuis.

In de tentoonstelling wil het Mauritshuis het publiek actief betrekken bij de huidige beeldvorming op Johan Maurits en het Mauritshuis. Bezoekers zullen worden geprikkeld om zelf hun beeld (verder) te vormen en worden ook uitgenodigd hun mening te delen. Dit zal gebeuren aan de hand van verschillende interactieve publieksmiddelen en online.

Eerdere tentoonstellingen en publicaties
Het Mauritshuis schonk eerder aandacht aan zijn naamgever door middel van tentoonstellingen en publicaties. De allereerste bruikleententoonstelling van het museum was in 1953 gewijd aan Johan Maurits. Later volgden de tentoonstellingen (en bijbehorende publicaties) Zo wijd de wereld strekt (1979-80), In Brazilië met Albert Eckhout (2004) en in 2014-2015 Het gebouw.

Het huis van Maurits
Het Mauritshuis dankt zijn naam aan de stichter van het gebouw, Johan Maurits van Nassau-Siegen. Tijdens de bouw (1633-1644) was de toekomstige bewoner echter grotendeels afwezig. In 1636 werd Johan Maurits benoemd tot gouverneur van de Nederlands-Braziliaanse kolonie die enkele jaren eerder door de Nederlanders was veroverd op de Portugezen. In 1644 keerde hij terug naar Nederland.  Ook na zijn dood in 1679 bleef zijn Haagse woning in de volksmond ‘het huis van Maurits’ heten. Toen in 1822 het Koninklijk Kabinet van Schilderijen in het pand opende, werd het nog steeds aangeduid als het Mauritshuis.

Beeld: Jan de Baen, Portret van Johan Maurits (1604-1679), graaf van Nassau-Siegen, stichter van het Mauritshuis, c. 1668 – 1670

Van 4 apr 20 19

t/m 7 jul 20 19