Tentoonstellingen aanmelden

John Heartfield – Fotografie plus Dynamiet

Museum de Fundatie Zwolle, Zwolle

Zodra het kan toont Museum de Fundatie een uitgebreid overzicht van het oeuvre van John Heartfield (1891-1968). Deze Duitse Dadaïst, fotomonteur en politiek kunstenaar gebruikte zijn kunst als wapen en bereikte daarmee een miljoenenpubliek. Fotografie plus Dynamiet is het grootste overzicht van het werk van deze ‘influencer avant la lettre’ dat ooit in Nederland te zien is geweest. De tentoonstelling is een samenwerking met de Akademie der Künste, Berlijn, en reist na Zwolle door naar Londen.

John Heartfield (geboren als Helmut Hertzfelde) stond aan de wieg van de Berlijnse Dada en vond in 1919 samen met George Grosz de fotomontage uit. In diezelfde tijd werd hij ook lid van de KPD, de Duitse communistische partij. De KPD zag al gauw het communicatieve potentieel van de fotografische beeldmanipulaties van Heartfield, en gaf hem de ruimte om de covers te maken van het tijdschrift AIZ (Die Arbeiter-Illustrierte Zeitung). Ook verzorgde Heartfield de verkiezingscampagnes voor de KPD. Hij werd gelauwerd en gevreesd door zijn scherpe ontleding van het Nationaalsocialisme, waarbij hij Adolf Hitler genadeloos op de korrel nam. Zijn vriend en kunstcriticus Adolf Behne typeerde in 1931 zijn montages als “Fotografie plus Dynamiet”.

Door de enorme zeggingskracht en politieke invloed van zijn beelden moest Heartfield in 1933, na de machtsovername door Hiltler, Duitsland halsoverkop ontvluchten. Hij zette zijn politieke agitatie vanuit Praag voort. Na ballingschap in Engeland tijdens de Tweede Wereldoorlog keerde Heartfield terug naar Duitsland, hij koos voor de DDR. Daar werd hij door de nieuwe machthebbers met enige argwaan en reserve bejegend en slaagde er niet in de propagandistische kracht van zijn werk te doen herleven. Hij wierp zich op het vormgeven van boeken (iets wat hij vanaf het begin van zijn kunstenaarschap al deed) en op het ontwerpen van theaterdecors.

In 1968 overleed John Heartfield. Hij heeft nog net kunnen meemaken hoe de studentenbeweging in de jaren ’60 de beeldtaal van zijn fotomontages omarmde.

Beeld: John Heartfield, Benütze Foto als Waffe! (Use Photo as a Weapon!), 1929 © The Heartfield Community of Heirs / VG Bild-Kunst, Bonn 2020 Akademie der Künste, Berlin.

Van 21 apr 20 21

t/m 22 aug 20 21