Van de eerste jazz tot de hiphop van nu, van Aretha Franklin en Sun Ra tot Kanye en Rihanna – in veel muziek zie je terug dat de makers geïnspireerd zijn door het oude Egypte en het zuidelijker gelegen Nubië. In de tentoonstelling KEMET. Egypte in hiphop, jazz, soul & funk (april t/m augustus 2023) staat de muziek van artiesten met Afrikaanse roots centraal. Het is een reis door de muziekgeschiedenis, op zoek naar de aantrekkingskracht van het oude Egypte. Wat betekent het oude Egypte voor deze muzikanten? In de tentoonstelling met een evenementenprogramma vol muziek én oud-Egyptische cultuur duik je in de wereld van artiesten en geschiedenis.

Het oude Egypte in de muziek

Wereldster Beyoncé verschijnt als de Egyptische koningin Nefertiti op het podium van festival Coachella. Kanye West draagt een gigantische ketting met de valkenkop van de god Horus. In de videoclip bij Michael Jacksons Remember the Time speelt acteur Eddie Murphy de farao Ramses. Op bijna alle platenhoezen van de band Earth, Wind & Fire is iets oud-Egyptisch te zien. Het zijn slechts enkele voorbeelden: voor veel artiesten met een Afrikaanse achtergrond is de cultuur van de oude Egyptenaren niet alleen iets van het verleden, maar is die ook van grote betekenis voor de wereld van nu. In de muziekgeschiedenis van de afgelopen zeventig jaar zien we dat terug bij jazz-, funk-, soul-, pop-, reggae- en rapartiesten, zoals Miles Davis, Sun Ra, Nina Simone, Prince, Fela Kuti, Erykah Badu en Nas. In hun teksten, videoclips en concerten zien komen allerlei onderdelen van de Egyptische cultuur voorbij. Ook in Nederland – bijvoorbeeld in de muziek van hiphop-formatie Zwart Licht en op het nieuwste album van Ray Fuego.

Muziek, kunst en oudheden

In deze tentoonstelling heeft de muziek de hoofdrol. Met videoclips, audiofragmenten, concertregistraties, foto’s en albumhoezen duik je in het verhaal van bekende en minder bekende muzikanten en hun band met het oude Egypte. Veel oude voorwerpen uit de museumcollectie, zoals godenbeelden, gouden juwelen en hiërogliefenteksten op papyrus, laten de oorsprong van de Egyptische beeldtaal in de muziekcultuur zien. De objecten vertellen ook over het leven in het oude Egypte en Nubië. Daarnaast laten beeldend kunstenaars met hun werk zien hoe deze oude culturen nog steeds een plek hebben in de moderne maatschappij.

Verleden, heden en toekomst

In de egyptologie, de wetenschap die zich met het oude Egypte bezighoudt, is Egypte lang vooral bestudeerd als onderdeel van het Middellandse Zeegebied. Hierdoor hadden onderzoekers het weinig over het continent waarop Egypte ligt: Afrika. Maar veel muzikanten met Afrikaanse roots benadrukken juist dat het oude Egypte een Afrikaanse cultuur is. In hun muziek laten ze hun verbondenheid zien met de duizenden jaren oude geschiedenis van het Nijldal. Zij kijken in hun muziek, teksten en visual art naar het verleden van het oude Egypte, en kiezen thema’s uit de oud-Egyptische cultuur om aan hun eigen verleden en heden te koppelen. Én aan hun toekomst, bijvoorbeeld in de culturele stroming die het afrofuturisme wordt genoemd.

Beeld: Artiest Sun Ra in een op het oude Egypte geïnspireerd kostuum, met op zijn hoofd de koeienhorens en zonneschijf | fragment uit ‘Space is the Place’, 1974 | bron: YouTube