Opgroeien op een plek die niet op officiële landkaarten is terug te vinden, wat doet dat met je? Kunstenaar Moshekwa Langa (Zuid-Afrika, 1975) maakt tekeningen, collages, foto’s, schilderijen, video’s en installaties waar zijn persoonlijke geschiedenis als een rode draad doorheen loopt. Met trots presenteert KM21 zijn eerste grote solotentoonstelling in Nederland.

Thema’s als ontheemd zijn, verplaatsing en identiteit staan centraal in het poëtische werk van Moshekwa Langa, die opgroeide in Zuid-Afrika ten tijde van de apartheid – het systeem van rassenscheiding tussen 1948 en 1990. Dit vertaalt zich in verschillende werken die zijn geïnspireerd op landkaarten en plattegronden; soms organisch en abstract, soms doorvlochten met taal. Maar ook de ongrijpbaarheid van taal speelt een rol.

Voor zijn werk keert Langa geregeld terug naar zijn geboorteland en in het bijzonder naar zijn geboorteplaats Bakenberg in de provincie Limpopo, dat tijdens de apartheid niet was opgenomen op officiële landkaarten. Bakenberg vormt onder meer het decor voor Where do I begin, een videowerk dat het ankerpunt vormt van de tentoonstelling in KM21. In de film verkent de kunstenaar het gevoel afkomstig te zijn uit een ‘niet bestaande’ plek, waarbij de titel tevens refereert aan zijn emigratie uit Zuid-Afrika. De video toont de voeten en onderbenen van mensen die achter elkaar in een bus stappen op een stoffige weg. Ondersteund door een continu herhaald fragment uit Shirley Bassey’s nummer Love Story – dat een wereld van dromen en glamour oproept – vertonen de beelden traag de ene voetstap na de andere. De doorgaande loop van beeld en geluid verbeeldt begin en einde als een cyclus; het altijd in beweging zijn.

Naast deze video toont Langa nieuw werk dat hij speciaal voor de tentoonstelling maakte, waaronder een serie grootschalige werken van houtskool op papier. Langa is geïnteresseerd in het vastleggen van vluchtige momenten of gebeurtenissen, en het achterlaten van sporen. Houtskool, een overblijfsel van hout, dient daarbij als metafoor voor het oproepen van iets dat niet meer aanwezig is, van tijd die verstreken is. Tevens is er een serie geometrische werken op papier te zien, waarbij lijnen van schuurpapier doen denken aan een daad van uitwissen of verwijderen.

Langa werkt ook vaak met gevonden materialen of voorwerpen. Bekend zijn onder meer zijn ‘drag paintings’, waarvoor hij schilderdoeken over de ongeasfalteerde wegen van zijn geboortestreek sleepte. De sporen van het maakproces zijn zo duidelijk zichtbaar, de werken zijn ongepolijst en ogen soms bijna als ruwe huiden. Dit is goed te zien in de hangende, abstracte werken op papier die Langa combineert met objecten in een nieuwe installatie.

Over de kunstenaar

Moshekwa Langa woont en werkt in Amsterdam. In 2008 was hij resident aan de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Zijn werk is wereldwijd te zien en maakt deel uit van voorstaande collecties zoals die van Tate Modern in Londen en het MoMA in New York.

Beeld: Moshekwa Langa, Where do I begin (video Still0, 2001)