Tentoonstellingen aanmelden

Tijd als elastiek
Edo Dijksterhuis

Kunstcriticus

  • 3 maanden geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Robin Uleman tekende en schilderde de medische behandeling van zijn vriendin. Toch gaat zijn debuuttentoonstelling ‘Quarantaine’ niet zozeer over ziekte, eerder over observatie en afzondering.

Robin Uleman, ‘My Room, 2015.

De tentoonstelling heet ‘Quarantaine’. De vrouw die telkens terugkeert in de tekeningen en schilderijen ligt op een gegeven moment op een behandeltafel met een groene kap over haar gezicht. Dit is duidelijk een ziekenhuisscène. Uit de zaaltekst blijkt dat het de vriendin is van kunstenaar Robin Uleman (1969). Zij werd een paar jaar geleden ziek en moest een medische behandeling ondergaan.

Toch gaat deze tentoonstelling niet primair over ziekte, lijden of sterfelijkheid. Deze tentoonstelling gaat over kijken, analyseren en vastleggen. Over het vak waar Uleman toe werd opgeleid aan de Gerrit Rietveld Academie. Ondanks de aansporing van zijn docenten – “je bent een geboren tekenaar” – sloeg hij een andere richting in. Uleman ging boeken en tentoonstellingen vormgeven en maakte naam als grafisch ontwerper. De behoefte om te tekenen sudderde nog wel op de achtergrond, maar kwam er niet uit. Dat gebeurde pas toen zijn vriendin ziek werd. Toen kon hij zich losmaken van zijn werk. De titel van zijn debuuttentoonstelling slaat dan ook vooral op hemzelf: Uleman vond de ruimte om, ongestoord door de buitenwereld, zijn artistieke oerinstinct te laten spreken.

Afstandelijke houding
Uleman begeeft zich op glad ijs. Een zo persoonlijk onderwerp zo dicht op de huid zitten en het dan ook nog vertalen in hyperrealistische stijl: dat wordt al snel sentimenteel. Wie ervoor kiest een medische behandeling te documenteren stelt zich bovendien open voor beschuldigingen van therapeutisch kunstenaarschap, of erger nog: exhibitionisme. Dat Uleman die valkuilen weet te omzeilen heeft te maken met het koele, neutrale oog waarmee hij observeert. Hij kiest zonder uitzondering voor scènes waarin vrijwel niets gebeurt. We zien geen handelingen of grote gebaren en van de gezichten zijn nauwelijks emoties te lezen. Ogen kijken bijna altijd weg, schuin naar beneden, alsof ze de wereld niet echt zien.

Robin Uleman, ‘Treatment II’, 2014.

Dat de kunstenaar ook zichzelf meermalig afbeeldt, bevestigt paradoxaal genoeg zijn afstandelijke houding. Hij kijkt naar zichzelf als naar een vreemde, bijna een ding. Ook doet hij het onmogelijke door zichzelf af te beelden in slapende toestand. Je voelt dat Uleman gedreven wordt door de vraag: hoe zou dat eruitzien?

In het merendeel van de werken is zijn vriendin het onderwerp. Het is een bijna meditatieve herhaling van een beperkt aantal thema’s. In de eerste portretten heeft ze nat haar, daarna zien we haar in bad, vervolgens op de behandeltafel en tot slot slapend. Hier wordt een minimaal verhaal verteld, dat amper verder wordt ingekleurd door de korte, zakelijke titels: ‘Mask’, ‘Radio Silence’, ‘Hotel’. De symboliek van het water – reiniging, leven, tranen, zuivering, transparantie – is levensgroot aanwezig maar wordt nergens uitgespeld.

 

Een soort breien
‘Quarantaine’ is niet een tentoonstelling om snel doorheen te lopen. Het beste is om bij elk werk afzonderlijk stil te staan om alle lijntjes en subtiele kleurschakeringen op te zuigen. Na een paar werken voel je vanzelf hoe de tijd vertraagt, vergelijkbaar met hoe dat moet zijn geweest voor Uleman en zijn vriendin in die weken van wachten, herstellen, opladen, wachten. De tijd is van elastiek en verdicht en verdiept.

In het midden van de zaal staat een tafel met schetsen. In deze aanzetten en probeersels is goed Ulemans zoektocht te volgen naar het medium dat het beste past bij een specifieke compositie. Ook hier gaat het weer om tijdsbeleving. Je voelt de uren die erin zijn gestoken door Uleman, die zijn tekenstijl beschrijft als “een soort breien”. Behalve met potlood tekent Uleman ook met houtskool en waterverf. Binnen de series werkt hij langzaam richting olieverf, het meest bewerkelijke van alle media. Alsof hij door nog verder te vertragen het leven kan betrappen en echt kan vangen.

Robin Uleman, ‘Cooling Gel Eye Mask II’, 2018.

 

‘Quarantaine’, t/m 3 februari 2019 in het Stedelijk Museum Breda, MK geldig, www.stedelijkmuseumbreda.nl.

Hoofdbeeld: Robin Uleman, ‘Submerged III’, 2016. Alle foto’s: Willem Popelier.

Reageer op Tijd als elastiek

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er zijn 2 reacties op Tijd als elastiek