Tentoonstellingen aanmelden

Vakmanschap is meesterschap
Jet van der Sluis

Kunsthistoricus en publicist

  • 3 weken geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Met de solo ‘An Englishman Abroad’ richt Museum De Buitenplaats de schijnwerpers op de Britse, realistische schilder Michael Reynolds (1933-2008). Vooral zijn schurende portretten hebben een kwaliteit die maakt dat je er lang naar kunt kijken.

Michael Reynolds, ‘Simone’, z.j., olieverf op paneel, 75 x 58 cm, collectie Museum De Buitenplaats.

Michael Reynolds was bepaald geen makkelijk mens. Zelfs in zijn ‘in memoriam’ in de Britse krant The Guardian wordt met ontzag gesproken over zijn legendarische vermogen om mensen tegen zich in het harnas te jagen, vooral als hij gedronken had. Hij voelde zich als ambachtelijk opgeleide realist miskend en kon letterlijk razend worden over het succes van de Young British Artists eind vorige eeuw, met kunstenaars als Damien Hirst en Tracey Emin, en hun slordig uitgevoerde, overwegend conceptuele kunst.

Toch werd zijn talent wel degelijk opgemerkt en erkend in zijn vaderland. In 1977 werd hij op uitnodiging lid van de Royal Society of Portrait Painters en aan het eind van zijn carrière won hij tot twee keer toe de prestigieuze Ondaatje Prize for Portraiture. Door een toevallige ontmoeting met een Gronings verzamelaarsechtpaar kwam hij in het Hoge Noorden terecht. De laatste tien jaar van zijn leven werkte en woonde hij afwisselend in Groningen en in het Italiaanse Umbrië, waar hij de wintermaanden doorbracht.

Eerlijk en melancholiek
In 2010 werd zijn artistieke nalatenschap verdeeld over de landen waar hij woonde en werkte. Dat een aanzienlijk deel bij Museum De Buitenplaats terecht kwam, is logisch. Zijn werk sluit prima aan bij het noordelijke realisme rond kunstacademie Minerva, dat door De Buitenplaats wordt gekoesterd en gepromoot.

Michael Reynolds, ‘Schilder en zijn model’, z.j., olieverf op paneel, 121 x 90 cm, collectie Museum De Buitenplaats.

Alhoewel Reynolds zowel landschappen en stillevens als portretten schilderde, maakt deze expositie duidelijk dat zijn grootste kracht in de portretten schuilt. Juist de schilderijen uit deze laatste categorie hebben soms iets ongemakkelijks. Vooral wanneer hij vrouwen schildert, doet hij geen enkele poging hen te flatteren. Zelfs zijn favoriete model Petruta Ghetz schildert hij ontluisterend realistisch. Hij registreert nauwgezet wat hij in zijn modellen ziet en daardoor krijgen veel van deze dames ofwel iets ongenaakbaars ofwel iets deerniswekkends, vergelijkbaar met de even onbarmhartige eerlijkheid van die andere grote Britse portrettist, Lucian Freud.

Tijdens de expositie sprak ik bij toeval met de dochter van een door Reynolds geportretteerde vrouw. Zij vertelde openhartig dat geen van de vier kinderen het (inmiddels geanonimiseerde) portret had willen hebben en dat ook moeder zelf er bepaald niet blij mee was geweest, omdat ze zichzelf niet herkende in de melancholieke uitstraling van het schilderij.

Michael Reynolds, ‘Brian Sewell’, z.j., olieverf op paneel, 122 x 90 cm, collectie Museum De Buitenplaats.

Aarzelend en trefzeker
Toch hebben bijna al zijn portretten een kwaliteit die maakt dat je er lang en geboeid naar kunt kijken. Dat komt vooral door Reynolds verbluffende vakmanschap. Hij schenkt niet alleen aandacht aan de mens die hij meent te zien, maar ook aan de texturen van kleding en achtergrond. Hij gebruikt daarbij een opvallend losse penseelstreek en overwegend natuurlijke kleuren. Reynolds is een echte colorist die direct op het doek schetst met zelfgemaakte tempera, die hij pas in een later stadium opwerkt met olieverf.

In de boeiende video A brush with Sewell zien we het ontstaan van het (op de tentoonstelling aanwezige) portret van Brian Sewell, een bevriende Engelse kunstenaar en criticus. Het is bijzonder om te zien hoe aarzelend en tegelijkertijd trefzeker diens gelaat opdoemt uit een wirwar van ogenschijnlijk zoekende penseelbewegingen. Opvallend is dat al de door Reynolds geportretteerde mannen een natuurlijke zelfverzekerdheid uitstralen zonder de hierboven beschreven negatieve connotaties. Iets wat ook geldt voor zijn zelfportretten: bijna onbeschaamd doorleefd, tegelijkertijd fascinerend. Vakmanschap blijkt eens te meer meesterschap.

Preview van de tentoonstelling door MuseumTV:

Kijk voor meer video’s op  

Michael Reynolds – An Englishman Abroad’, t/m 24 september, Museum De Buitenplaats, Eelde, MK gratis, www.museumdebuitenplaats.nl

Hoofdbeeld: Michael Reynolds, ‘Madame Ghetz’, z.j., olieverf op paneel, 80 x 63 cm, collectie Museum De Buitenplaats.

Reageer op Vakmanschap is meesterschap

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er is één reactie op Vakmanschap is meesterschap