Tentoonstellingen aanmelden

De wonderlijke balans tussen abstractie en figuratie
Jet van der Sluis

Kunsthistoricus en publicist

  • 1 week geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Museum De Buitenplaats in Eelde toont sinds jaar en dag vooral figuratieve kunst. Patty Wageman, directeur vanaf 2014, rekt dat begrip graag wat op, nu met een dubbeltentoonstelling van Henk Visch en Arno Kramer.

Het hangt en staat allemaal net even anders dan in een klassiek museum. Toch lijken de vervreemdende beelden van Henk Visch (1950) en de melancholieke tekeningen van Arno Kramer (1945) zich op hun gemak te voelen in De Buitenplaats. Beiden zijn veelzijdige kunstenaars, die hun sporen lang en breed hebben verdiend. Objectief gezien is de organische binnenruimte van het door Alberts & Van Huut gebouwde museum weerbarstig, omdat de asymmetrie van de expositiezaal (te) veel aandacht opeist. Maar de in groepen geplaatste beelden en de wandvullende tekeninstallaties gaan die strijd helemaal niet aan: ze hebben genoeg aan zichzelf en versterken met hun aanwezigheid zowel elkaar als de architectuur.

Zaaloverzicht met werk van Henk Visch, van links naar rechts Ships at sea 2008, Obelisque perdue 2016 en Together again 2003.

Zaaloverzicht met werk van Henk Visch, van links naar rechts Ships at sea 2008, Obelisque perdue 2016 en Together again 2003.

Actief kijken
Veel mensen denken het werk van Henk Visch te kennen, vooral vanwege zijn kunst in de openbare ruimte. Die ‘afgeknotte’ mensfiguren zonder armen en de vele beelden van een solitair been zijn inderdaad onmiskenbaar van de hand van Visch. Dat hij daarnaast ook kleurige, abstracte sculpturen, totemachtige draadfiguren en zelfs mechanische installaties vervaardigt, is minder bekend. Zelf stelt hij nadrukkelijk dat al zijn werk voortkomt uit één en dezelfde verwondering over de wereld om hem heen.

Visch is een kunstenaar die vragen over zijn werk het liefst pareert met een kwinkslag of een wedervraag. Op zijn website staan zelfs gefingeerde interviews met zijn alter ego, de archaïsch formulerende Rus Vasily Wells. Die gesprekken zijn net zo surrealistisch als veel van zijn beelden. Wel geeft hij zijn werken vaak raadselachtige, dichterlijke titels mee.

Zaaloverzicht met grote tekening zonder titel, 2017 van Arno Kramer, beelden van Henk Visch van l naar r Heute, 30. März 2017, 2016 en Take an extra day to complete the work, 2008.

Zaaloverzicht met grote tekening zonder titel, 2017 van Arno Kramer, beelden van Henk Visch van l naar r Heute, 30. März 2017, 2016 en
Take an extra day to complete the work, 2008.

Zijn beeldtaal is uitdrukkelijk bedoeld voor actieve kijkers die door hem hoogstens op het spoor van een interpretatie gezet worden. Hij weigert vrijwel iedere vorm van toelichting, omdat woorden in zijn ogen secundair zijn: zij geven achteraf een verklaring van dat wat je ervaart als je kijkt. Die zintuiglijke sensatie wil hij niet voor zijn publiek invullen.

Zijn wonderlijk langgerekte mensfiguren hebben vaak iets kwetsbaars. Dat geldt met name voor de grote, gifgroene reus die verlegen naar zijn roodgelakte teennagels staart onder de noemer The artist in love.

Bitterzoete melancholie
Arno Kramer is bekend als de man achter de emancipatie van de autonome tekenkunst in Nederland, onder meer door de oprichting van het gerenommeerde Drawing Centre in Diepenheim. Daarnaast is Kramer vooral beeldend kunstenaar en net als Visch schrijver en dichter. De grote tekeningen in zwart-wit die Kramer in Eelde laat zien, zijn doortrokken van een onmiskenbare, bitterzoete melancholie. Alhoewel zijn tekeningen steeds abstracter lijken te worden, zijn het juist de spaarzame verwijzingen naar de natuur die gedachten aan de vergankelijkheid onontkoombaar maken. Wanneer hij een groot aantal kleinere tekeningen combineert tot symmetrische blokken, ontdek je pas hoezeer abstractie en figuratie elkaar in evenwicht houden. Wonderlijk mooi werk dat ons niet alleen verzoent met het leven, maar ook met de dood.

Zaaloverzicht met tekeningenwand zonder titel van Arno Kramer, beelden van Henk Visch van l naar r Inside story 2016, The stage 2016, Lost in formality 2014 en Unguided tours 2014.

Zaaloverzicht met tekeningenwand zonder titel van Arno Kramer, beelden van Henk Visch van l naar r Inside story 2016, The stage 2016, Lost in formality 2014 en Unguided tours 2014.

‘High winds move slowly. Arno Kramer en Henk Visch’, t/m 25 juni in Museum De Buitenplaats, Hoofdweg 76 Eelde, mk geldig, www.museumdebuitenplaats.nl

Hoofdbeeld: Zaaloverzicht met werk van Henk Visch, van links naar rechts Teach the free how to praise, Master of ceremonies 2016, De bloei en ondergang van het nationalisme in de tijd van dekolonisatie 2011, Le petit prince 2017 en Artist in love 2010-14. Alle foto’s: Museum De Buitenplaats.
Alle foto’s: Museum De Buitenplaats

Reageer op De wonderlijke balans tussen abstractie en figuratie

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er zijn 4 reacties op De wonderlijke balans tussen abstractie en figuratie
  1. jan ridderbos

    ik ken weinig beeldhouwers, die zo’n geheel eigen idioom hebben als Henk Visch. Het is iedere keer weer een feest om naar zijn beelden te kijken. De laatste keer in Kade in Amersfoort, en nu blijkbaar in Eelde. Een aanradertje.