Tentoonstellingen aanmelden

Het woweffect van het Nederlandse kerkinterieur
Edo Dijksterhuis

Kunstcriticus

  • 2 jaar geleden
  • Recensie
  • Design en toegepaste kunst

Boukje Schaap, foto Museum Catharijneconvent.

“Bezoek eens een Nederlandse kerk”, tipt Boukje Schaap van Museum Catharijneconvent. “Die is met zijn imposante kunstwerken, geschiedenis en architectuur kerk en museum ineen.”

Vorig jaar verscheen het koffietafelboek Kerkinterieurs in Nederland, een staalkaart van honderd kerken en synagogen schitterend in beeld gebracht en ruim voorzien van prettig toegankelijke kunsthistorische informatie. Nu heeft initiatiefnemer Museum Catharijneconvent de volgende stap gezet: in het ‘Grootste Museum van Nederland’ zijn verspreid over ons land elf kerken en twee synagogen samengebracht, die hun openingstijden verruimen en bezoekers langs hun schatten leiden. Projectleider Boukje Schaap vertelt waarom ze een bezoek waard zijn.

Wat is de achterliggende gedachte van het ‘Grootste Museum van Nederland’?
“De ontkerkelijking van Nederland gaat gestaag door. Er sluiten gemiddeld twee kerken per week, waardoor veel objecten hun functie verliezen. Er is als het ware een derde Beeldenstorm aan de gang. Als rijksmuseum gespecialiseerd in christelijke kunst willen we het erfgoed onder de aandacht brengen dat dreigt te verdwijnen. We hebben prachtige en heel diverse kerken en synagogen in Nederland. Zonde dat zo weinig mensen dat weten. Op vakantie in het buitenland bezoeken we steevast kathedralen en dorpskerkjes, waarom niet in eigen land?”

Domkerk in Utrecht, fragment, foto Arjan Bronkhorst.

Het boek over kerkinterieurs is eerder kunsthistorisch dan religieus opgezet. Geldt dat ook voor het ‘Grootste Museum van Nederland’?
“Zeker. Het uitgangspunt zijn de interieurs en de kunst, niet de religieuze context. Maar aan de hand van objecten kun je wel verhalen vertellen die niet meer voor iedereen vanzelfsprekend zijn, bijvoorbeeld over de betekenis van een altaar.”

Voor wie is het ‘Grootste Museum van Nederland’ bedoeld?
“Vooral voor mensen die normaliter niet zo snel een kerk binnenstappen. En we willen ook de twintigers en dertigers aanspreken. Die generatie is wel geïnteresseerd, maar is onbekend met dit erfgoed en weet niet wanneer ze ergens binnen mogen. Omdat de rijkdom van het interieur vaak niet aan de gevel is af te zien, plaatsen we interieurfoto’s op billboards aan de buitenkant, als voorproefje van het woweffect dat je hebt als je de kerk ingaat.”

Wat kunnen bezoekers verwachten als ze eenmaal binnen zijn?
“Om de verhalen van de kerk te vertellen, is bij de entree een audiotour te koop. Omdat de fragmenten automatisch starten als je bij bepaalde plekken aankomt, blijft de beleving van het gebouw intact.”

Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw Sterre der Zee in Maastricht, foto Arjan Bronkhorst.

Hoe is de selectie van elf kerken en twee synagogen tot stand gekomen?
“We hebben gekeken naar spreiding in de tijd, van de Middeleeuwen tot de twintigste eeuw. Er zitten grote, stadsgezicht bepalende kerken bij zoals de Domkerk in Utrecht, maar ook vier kleine dorpskerkjes in Groningen. Daarbij komt het hele land aan bod, van Groningen tot Maastricht en van Amsterdam tot Enschede.”

Synagoge in Enschede, foto Arjan Bronkhorst.

Er zijn katholieke en protestantse kerken te bezichtigen, naast joodse synagogen. Waarom geen boeddhistische of hindoeïstische tempels en islamitische moskeeën?
“Omdat de tempels en moskeeën nog niet oud genoeg zijn om als erfgoed te worden aangemerkt. Bovendien is onze expertise de joods-christelijke traditie – dat speelt ook een rol.”

Wat is een echte verrassing?
“De Cenakelkerk in de Heilig Landstichting is on-Nederlands van top tot teen beschilderd. Hij was tot voor kort alleen open op zondagmiddag, maar straks vier dagen per week. Ook de synagoge van Enschede is een onbekende parel.”

Opmerkelijk dat in een land met een geschiedenis van verzuiling en schisma’s verschillende kerkgenootschappen samen deelnemen aan het ‘Grootste Museum van Nederland’. Kostte dat moeite?
“De kerken en synagogen staan erg open voor samenwerking. Ze hebben allemaal te maken met de veranderende rol van de kerk in de samenleving en zoeken naar manieren om daarop in te spelen.”

Hoe lang loopt dit project?
“Minimaal drie jaar, maar het kan veel langer mee. Afhankelijk van het succes en de ervaring van bezoekers hopen we in de loop van de tijd meer kerken toe te voegen.”

‘Het Grootste Museum van Nederland’ gaat op donderdag 6 juli officieel open. Met uitzondering van de synagogen van Enschede en van Amsterdam en de Sint-Jan in Gouda zijn de kerken gratis toegankelijk. Voor deelnemers en openingstijden zie grootstemuseum.nl.

Hoofdbeeld: Cenakelkerk in de Heilig Landstichting, foto Arjan Bronkhorst.

WINACTIE! Museumtijdschriftlezers maken 3 x kans op het boek Kerkinterieurs in Nederland (WBOOKS, t.w.v. € 49,95). Doe mee en vul vóór 10 juli 2017 onderstaand formulier. De winnaars ontvangen maandag 10 juli bericht.

De winactie liep tot 10 juli 2017.

 


Reageer op Het woweffect van het Nederlandse kerkinterieur

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er zijn 40 reacties op Het woweffect van het Nederlandse kerkinterieur
  1. J.P.M. Zonneveld

    IK ben geen lezer van uw blad.
    Maar wil u toch vertellen dat in welke plaats ook kom graag de plaatselijke kerken wil bekijken.
    Maar vaak zijn ze gesloten dus willen ze mijn er niet zien.

  2. Mariette

    Zo waar dat in het buitenland ik veel eerder kerken en kathedralen bezoek dan in eigen land, waar de alledaagse dingen het ritme bepalen. Met zo’n gids nodigt het uit om ook in eigen land tijdens een wandeling of fietstocht een kerk te bezoeken.

  3. myriam smeets

    Heel graag wil ik meedoen met de verloting van het boek over kerkinterieurs.
    Ik houd erg veel van kunstgeschiedenis en wil dit ook graag doorgeven aan mijn kinderen en kleinkinderen.

  4. Maria Reus

    Doe alle kerken net als vroeger weer open op een gezamelijk afgesproken tijdstip!
    Net als vroeger maar wel met bewegingskameras zodat onze kunstschatten bewaard blijven.

  5. anneke nawijn

    prachtig, ingetogen, ik ben geweest in de
    r.k. kerk in Scheveningen helemaal ingericht in Jugendstil-stijl, prachtig

  6. Annemieke Kamphuis

    een kerkinterieur is kunst als het een gevoel van verhevenheid of ingetogenheid bij je oproept.

  7. Gerda van Raan-Onderwater

    Wat een goed plan
    Inderdaad ga je in het buitenland vaak kerken bezoeken. Nu dus ook in eigen land

  8. Donald McSorley

    In mijn positie als galeriehouder met een Amerikaanse achtergrond kunnen de boek interessant als promotie van ander kant van de Nederlands reformatie en gebruik van de historisch architecturen.

  9. Lean van 't Hooft

    Die museale ontdekking heb ik al jaren geleden gedaan! Het is meer dan museaal; theatraal, sfeer, emotie en n sentimental journey!
    Alleen zijn helaas door de kans op diefstal, niet alle kerken meer open overdag.
    Daarom lijkt me het boek een mooi naslagwerk om overal en op alle tijden van de dag van te genieten.

  10. Jac Staals

    Ik ben penningmeester geweest in onze parochie in Leende en verzorg regelmatig nog rondleidingen in kerk en toren. Mijn interesse gaat daardoor nog zeker uit naar kerkenbouw en interieur.

  11. Wil

    Ik ben altijd onder de indruk en wordt stil als ik een kerk binnenkom. Kwam vele jaren in de basiliek in Oudenbosch, ben er gedoopt en getrouwd. Later besefte ik pas wat een voorrecht dit was. Mijn belangstelling voor kerkgebouwen met vaak prachtige interieurs moet toen zijn ontstaan.

  12. Dick Coumou

    Boukje S. zegt: “Op vakantie in het buitenland bezoeken we steevast kathedralen en dorpskerkjes, waarom niet in eigen land?” Ik denk dat dit komt omdat in NL de kerken vrijwel altijd op slot zijn. Het is prima dat dit nu (een beetje) verandert.

  13. maria

    Het werd inderdaad wel tijd dat er aan Nederlandse kerken wat meer aandacht wordt besteed.Er zijn zulke prachtexemplaren bij.

  14. EJM vd Linden

    Wat een mooi boek! ik bezoek heel graag op z’n tijd een kerk en het boek lijkt mij een mooie inspiratie bron!!!

  15. paul

    waarom wel in het buitenland kerken bezoeken , maar in nederland er aan voorbij lopen. Met dit boek laat je mensen zien dat in eigen land ook schatten te vinden zijn.

  16. Mathieu

    Het is iedere keer weer een complete verrassing wanneer je een onbekende kerk binnengaat en de praal en pracht aanschouwt van bouwstijl en inrichting.

  17. Annie Harteveld

    Komen net terug uit Zweden en hebben daar mooie kerken bezichtigd. fijn dat er een mooi boek van Nederlandse kerken uitgekomen is.

  18. C.Dreves

    Sinds mijn dochter tiener was {eind zeventiger jaren} bezoeken we regelmatig kerken. Als lid van een kleine vrouwenzanggroep hebben we in diverse kleine kerkjes in de omgeving van Alkmaar gezongen. De Sint Laurenskerk wordt regelmatig door mij bezocht – ook voor concerten.

  19. Miranda

    Zolang ik me kan herinneren ben ik al geïnteresseerd in kerken en natuurlijk het interieur. Daarom prijs ik mij zeer gelukkig dat ik als vrijwilliger mag werken in de Grote St. Laurenskerk in Alkmaar. Vanaf mei 2017 is de kerk een museum en er worden o.a. orgelconcerten gegeven en tentoonstellingen gehouden. Zo blijft deze kerk “leven”.

  20. Kevin Harmsen

    Als student bouwkunde ben ik sowieso geïnteresseerd in gebouwen. Erfgoed spreekt mij nog meer aan. En het geloof ook. Niet zo zeer de theorie er achter maar hoe het zich uit. Deze actie is super om meerdere mensen hiervoor te interesseren. Ik kom vaak in Maastricht en loop steevast de Basiliek van O.L.V. Sterre der Zee binnen en altijd denk ik nog WOW! om maar een stom voorbeeld te noemen.

  21. Patti

    Altijd al onmogelijk om langs een kerk te lopen zonder even binnen te gluren. Sinds ik begonnen ben met een studie kunstgeschiedenis kijk ik met andere ogen, met meer kennis … WoW!

  22. Wim Stam

    In welke stad of dorp ik ook kom, ik loop altijd graag een kerk binnen om het interieur en de bouwstijl te bekijken.

  23. Paul Vrancken

    Niet alleen tijdens vakanties in het buitenland zijn de interieurs van kerken de moeite waard. Ook in Nederland hebben we magnifieke kerkgebouwen staan die (en niet alleen op Open Monumentendag) het bezoeken meer dan waard zijn.

  24. JEANNETTE Banens

    Wat betekent wow?
    Geweldig idee om kerk interieurs aan te bevelen. In Rome bezoek je de meest prachtige kerken en hier in Nederland laat je dat er meestal bij schieten.

  25. J.Zoeter

    Ik was niet zo’n grote kerkbezoeker, maar ben nu zeer nieuwsgierig en vind de foto’s ook heel mooi.

  26. Paul Heijnen FIRCF-Parijs

    Een goed initiatief om religieus cultureel erfgoed op een levende manier onder de aandacht te brengen. Wat ik mis, is de strijd om te overleven. Hoe doe je dat? Kijk eens naar de Noorderkerk in Ede waar die voor een deel overleeft als de Edesche Concertzaal en de akoestiek gebruikt, omdat het gebouw minder rijk gedecoreerd is. Hoe passie om een gebouw met respect voor de oorspronkelijke functie van het gebouw te behouden kan uitgroeien tot een internationaal concertpodium.

  27. yvonne lengkeek

    Vandaag ( 29-06-2017) vond de opening van het grootste museum van Nederland in de synagoge in Enschede plaats. Eén van de 13 kerkgebouwen die samen het grootste museum in Nederland vormen. De synagoge was gekozen uit de 100 kerkinterieurs in Nederland. Een terecht eerbetoon voor deze schitterende synagoge.

  28. Joost Koop

    Zeker de moeite van “kunst kijken in de kerk” waard. In het buitenland gingen we altijd kerken kijken, waarom in Nederland niet. In Heilo bijvoorbeeld.

  29. Menno Rottenbrg

    Wij leveren aan diverse kerken LED verlichting die de installatie hoog en de energienota’s en onderhoud bevorderd.Merken een sterk groienede belangstelling hiervoor,

  30. willy nijboer

    wat een geweldig idee om kerken ook de kunstfactor te geven. het laat mensen net iets beter kijken😊