Tentoonstellingen aanmelden

Zes must-sees in Venetië
Robert-Jan Muller

Kunstcriticus en voorzitter AICA

  • 3 maanden geleden
  • Recensie
  • Beeldende kunst

Het kunstaanbod op de Biënnale van Venetië is elk editie weer overweldigend. Maar welke paviljoens zijn nou echt de moeite waard? Robert-Jan Muller ging namens Museumtijdschrift op pad en selecteerde 5 landenpaviljoens en 1 geheimtip.

Zelfs op je gemakkelijkste gympen is het schier ondoenlijk in vier dagen alle nationale paviljoens, palazzi, kerken en andere locaties van de 58ste Biënnale van Venetië te bezoeken. Terwijl dit jaar, onder artistieke leiding van Ralph Rugoff, directeur van de Londense Hayward Gallery, het aantal deelnemers in de centrale tentoonstellingen van de Giardini en Arsenale beperkt is tot ruim zeventig kunstenaars. Onder het motto ‘May you live in interesting times’ staat hij met ‘zijn’ Biënnale stil bij problemen als ongelijkheid, milieurampen en politieke conflicten. Hoe lukt het de kunstenaars om daar vat op te krijgen?

Frankrijk
Het Franse paviljoen met de installatie ‘Deep See Blue Surrounding You’ van Laure Prouvost is een wervelwind van sensaties. Een film neemt je mee op een odyssee door de Parijse voorsteden naar Venetië, gedragen door een stuwend ritme van muziek, geluidseffecten en beelden die je soms een schokeffect bezorgen. Het enthousiasme van de acteurs, dansers en muzikanten spat er vanaf. De octopus en de vissen die als een rode draad door de film figureren, keren terug in de twee flankerende zalen van het paviljoen. Daar kom je terecht in een wereld als na een overstroming, waarvan de restanten – vissen, plastic, takjes, lichaamsdelen – alleen bij precies kijken allemaal van glas blijken. Prouvost maakte de objecten samen met glasblazers in Murano.

Locatie: Frans paviljoen, Giardini

‘In Vitro’ van Larissa Sansour in het Deense paviljoen.

Denemarken
De intrigerende zwart-witfilm ‘In Vitro’ van de Palestijnse Larissa Sansour in het Deense paviljoen toont de gevolgen van een ecologische wereldramp. Toch gaat de film niet zozeer over de gevolgen voor de natuur, maar over de verhouding tussen twee vrouwen: de oudere stervende Dunia en de jongere, gekloonde Alia. Je blijft gekluisterd aan de dialoog tussen de twee personages, die hoofdzakelijk gaat over de ervaring en verwachting van het leven. Het gesprek speelt zich af in een kale betonnen hal met een verontrustend kille en precieze cameravoering. Het is een mooie prestatie van de Nederlandse tentoonstellingsmaker Nat Muller, gespecialiseerd in hedendaagse kunst uit het Midden-Oosten.

Locatie: Deens paviljoen, Giardini

‘Earth Shedding Its Skin’ van El Anatsui in het Ghanese paviljoen.

Ghana
Het Ghanese paviljoen in de Arsenale is ontworpen door de Brits-Ghanese architect sir David Adjaye. Met het werk van zes kunstenaars ervaar je een caleidoscoop van Ghanese cultuur die afwisselend ontroerend, overweldigend en betoverend is. Zo worden de intieme vrouwenportretten uit de jaren zestig door de eerste vrouwelijke professionele Ghanese portretfotograaf Felicia Abban, gevolgd door een indringende filminstallatie van John Akomfrah. Diens adembenemende natuuropnames van de Sahara en de invloed van milieurampen, gecombineerd met beelden van negentiende-eeuws kolonialisme, blijven op je netvlies geëtst. De installatie van El Anatsui, een wandkleed van flessendoppen, werkt in de laatste ruimte als een verstilde bezwering van die heftigheid.

Locatie: Ghanees paviljoen, Arsenale

Chili
Bij binnenkomst van het Chileense paviljoen en Voluspa Jarpa’s installatie ‘Altered Views’, wordt de Nederlandse bezoeker verrast door de opschriften Redeloos, Radeloos en Reddeloos: de typeringen voor het Hollandse Rampjaar 1672. Wat volgt is een ontluisterende opsomming van historische gruwelijkheden, psychologische experimenten en aanslagen in de westerse wereld. Jarpa corrigeert het kolonialistische beeld van kannibalisme en geweld als een typisch niet-westers verschijnsel. Uitgebreid beschreven wordt de lynchpartij van de zeventiende-eeuwse gebroeders De Witt, waarbij Oranje-aanhangers onderdelen van de twee lijken zouden eten. De verraderlijk lieflijke porseleinen figuren blijken die bloeddorstige Hollanders voor te stellen. Even verderop zien we Jarpa’s geschilderde krantenkoppen, die de aanslagen van Duits en Italiaans extreemlinks in de jaren zeventig verslaan. Uiteindelijk arriveer je bij de catharsis, de speciaal gecomponeerde ‘Emancipating Opera’, waarin alles bij elkaar wordt gebracht.

Locatie: Chileens paviljoen, Arsenale

‘Altered Views’ van Voluspa Jarpa in het Chileense paviljoen.

Australië
Het Australische paviljoen biedt een aangename arena van rood pluche waar je je aan het einde van de dag kunt overgeven aan drie enorme videoprojecties waarin poëzie en muziek de hoofdrol spelen. Angelica Mesiti’s ‘Assembly’ begint met een saaie stenografist, die routinematig zijn woorden intoetst in een indrukwekkende maar lege senaatskamer. Die tekst blijkt een kakofonie van onsamenhangende woorden en het ritme van de toetsen wordt al snel overgenomen door een violist, een klarinettist, drummers en dansers, die de gangen en vergaderkamers van het Senaatsgebouw op stelten zetten.

Locatie: Australisch paviljoen, Giardini

‘Human’ van Sean Scully in de Basilica San Giorgio Maggiore.

Geheimtip
Een van de meest verstilde en tegelijk monumentale kunstwerken is de toren van de Ierse schilder Sean Scully in de basiliek San Giorgio Maggiore. De Benedictijner monniken nodigen elke editie van de Biënnale een kunstenaar uit een werk speciaal voor hun kerk te maken en steeds is dat weer een schot in de roos. Scully plaatste een tien meter hoge toren van gestapelde schilderijlijsten, omwikkeld in verschillende kleuren vilt, onder de immense koepel. Daarmee heeft hij, zoals hij het noemt, een Jacobsladder gemaakt die het aardse verbindt met het spirituele. Aan de altaarzijde kun je de toren binnengaan en de duizelingwekkende hoogte ervaren met zicht op de koepel. Vergeet ook niet naar de achterzijde van het altaar te lopen: daar heeft Scully op de bladmuziekstandaard, als een middeleeuws manuscript, een schets van zijn Jacobsladder geplaatst.

Locatie: Basilica San Giorgio Maggiore, Isola di San Giorgio Maggiore

Voor meer informatie, kijk op labiennale.org

Hoofdbeeld: ‘Deep See Blue Surround You’ van Laure Prouvost in het Franse paviljoen. Alle foto’s: Robert-Jan Muller.

Reageer op Zes must-sees in Venetië

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Er zijn 4 reacties op Zes must-sees in Venetië
  1. H.L.B. van der Sluis-Weber

    Dank voor je voorverkenning, Robert Jan.
    Ik ga pas in september, maar je tips staan genoteerd.

    Hartelijke groet, Jet

  2. Nico de Goeij

    Robert jan Muller heeft dan toch echt enkele smaakmakers gemist. Aan de overkant van de Arsenale zijn een bezoek aan de indringende sculpturen van Quin en de Russische inzending absoluut een must. Net als de datafilm van Ryoji Ikeda (vorig jaar nog in EYE) en de bijzondere strand act van Litouwen (eervolle vermelding. In Giardini zijn het Belgische paviljoen en het hoofdgebouw echt een “must see” Ik vind deze al met al veel meer bijzonder dan de saaie onbegrijpelijke Franse inzending waar ik binnen 5 minuten klaar mee was.(ik ben afgelopen week drie keer in de Arsenale en Giardini geweest en denk alles wel gezien te hebben)

    • Marina de Vries

      Dag Nico,
      Fijn, nog meer aanraders. Het is natuurlijk bijna een onmogelijke opgave om uit al het moois in Venetië er zes te kiezen. En smaken verschillen. Ook dus op naar Quinn, Rusland, Litouwen etc. etc. Veel plezier voor wie nog gaat!

      • Nico de Goeij

        Dat is natuurlijk waar: smaken verschillen. Overigens moet je voor de ënorme “handen”van Quin en het Russische deel even met het gratis pendelbootje achter de twee bootloodsen(staat slecht aangegeven). De indrukwekkende data film op het grote scherm van Ikeda vind je aan het eind van het lange deel van het Arsenale gebouw. De theatervoorstelling in het aparte Beach Paviljoen van Litouwen is vlak de Arsenale ( dus niet er in) en is alleen op zaterdag te bezoeken. Maar de moeite waard!