Tentoonstellingen aanmelden

Zomertip 7 – Het raadselachtige, laat achttiende-eeuwse schetsboek van Pieter Ellen

  • 4 jaar geleden

Deze zomer leidt Museumtijdschrift u langs negen minder bekende topstukken uit de Collectie Nederland. Aflevering 7: Dorien Tamis tipt de naïeve achttiende-eeuwse tekenkunst van Pieter Ellen.

Gevestigd in een prachtige, zeventiende-eeuwse boerderij heeft Museum Het Sterkenhuis in Bergen (NH) gelukkig nog veel van zijn oorspronkelijke, knusse karakter als plaatselijke oudheidkamer bewaard. Doorgaans zijn er altijd wel een paar van de fascinerende tekeningen van Pieter Ellen tentoongesteld.

Krap zestig tekeningen maakte Ellen tussen 1705 en 1780, in een naïeve, ongeschoolde hand. Op basis van een door hem gekalligrafeerd alfabet wordt verondersteld dat Ellen een schoolmeester was. Verder is er helemaal niets over hem bekend. Dat maakt de zonderlinge details in zijn werk – een reuzezon, gestippelde koeien, poepende muzikanten, schaatsers op de Dam en gekke geblokte bebouwing rond de Toren van Babel – alleen maar intrigerender.

Beeldcredit: Pieter Ellen, ‘Toren van Babel’, jaartal onbekend, collectie Kranenburgh, locatie Het Sterkenhuis.

Vijf tekeningen van Pieter Ellen zijn te zien op de seizoenstentoonstelling ‘Bouwen op Geloof’, t/m 29 oktober in Museum Het Sterkenhuis, Bergen, MK gratis, museumhetsterkenhuis.nl

WINACTIE!
In Het Nederlandse Kunst Boek van uitgeverij WBOOKS (t.w.v. € 24,95) presenteert voormalig hoofdredacteur van Museumtijdschrift Din Pieters 300 kunstwerken uit de Collectie Nederland. Het boek is tevens een uitnodigende gids, om zelf op onderzoek te gaan. Elke week verloten wij een boek onder abonnees. Doe mee & win!

Winactie Het Nederlandse Kunst Boek

Reageer op Zomertip 7 – Het raadselachtige, laat achttiende-eeuwse schetsboek van Pieter Ellen

Dit veld is verplicht Vul een geldig emailadres in
Dit veld is verplicht

Uw reactie wordt gepubliceerd onder dit artikel en kan gebruikt worden in het tijdschrift.

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

Er zijn 8 reacties op Zomertip 7 – Het raadselachtige, laat achttiende-eeuwse schetsboek van Pieter Ellen
  1. Paul Heijnen

    Wat leuk om te zien wat Pieter Ellen heeft gemaakt. De afbeelding smaakt naar meer en wat het leuke is, als kleinschalig museum kun je zoveel meer met het werk van zo’n schilder. Want als je goed kijkt naar de tekening van de toren van Babel, dan kun je als museum hele volksstammen van jong tot oud enthousiast maken om ook aan de gang te gaan met de tekeningen van Pieter Ellen als voorbeeld. Museum Het Sterkenhuis in Bergen (NH) heeft een unieke troef in handen – nu we het ipadloze tijdperk zijn ontstegen – om de bezoekers van hun museum uit te dagen om tekeningen a la Pieter Ellen te maken en op te nemen in hun digitale internetcollectie. Van jong tot oud. Van generatie tot generatie. Van land tot land. Van Tokio tot aan Oeral tot aan New York. Van Peru tot aan Stavanger er zal altijd wel iemand zijn die een Piet Ellen-tekening kan maken. Ik ken zijn werk niet en het zal niet makkelijk zijn, maar volgens mij moet ik met Oost-Indische inkt beginnen en zo’n ouderwetse teken pen. Ik heb door ongeval een hersenbeschadiging. Ik kan maar 2 werkinstructies tegelijk uitvoeren of in beperkte mate de gevolgen van mijn handelen overzien. Ik zit volgens de artsen in een geestelijke rolstoel. Het lijkt me geweldig om zo’n boek te kunnen bekijken. Ik heb levenslang. Levenslang gevangen in een HersenCel. Het kijken naar de tekening van de toren van Babel, daar zie ik kleine dingen, die ik uit de schoolbanken ken. Maar wat ik er mee gedaan heb, ik weet het niet. Het moet iets zijn waaraan ik plezier beleefd heb. Dat blokjespatroon van de kerk, de toren …wat heb ik er vroeger mee gedaan? Ik weet het niet. Mijn achtergrond geheugen gaat weer malen. Na een jaar of zeven zal de harde schijf in de bovenkamer het antwoord ophoesten. Maar ondertussen zit ik wel met de vraag: wat voor ’n soort papier moet ik gebruiken. Iets wat makkelijk door een supersnelle scanner kan. Misschien kun je het verkleinen tot een briefkaart. Ik weet het niet. Maar vroeger was ik de man van de drie D’s: Denken, Durven, Doen. Dat is voorbij. Het is nu de D van Dromen. Dromen dat je een mooie prijs wint. Het voordeel van Dromen is dat ze die niet van je kunnen afpakken. Laat mij nu maar dromen dat het Museum Het Sterkenhuis in Bergen (NH) goud in handen heeft; Maar ik realiseer me nu, dat het maken van een tekening niets anders is dan Denken, Durven, Doen. Maar nu de vraag oplossen van hoe je aan de centen voor een potje inkt, papier en de juiste pen komt. Vroeger – voor het ongeluk – kon je dat soort dingen gewoon kopen, nu moet er voor sparen. Vroeger had een goed inkomen, maar nu … Het is maar goed dat ik vroeger bittere armoede heb gekend en dat ik die stap terug kon doen. Wat dat betreft ben ik een gelukkig mens, want er zijn velen die dat niet kunnen. En als je kijkt naar de tekening van de toren van Babel, dan zie dat deze met minialistische middelen is gemaakt, maar rijk is aan van Pieter Ellen er van heeft er van heeft gemaakt. Er zit meer achter die ene tekening van de toren van Babel die jullie laten zien. Wat is het geheim van Pieter Ellen dat er zo weinig over hem bekend is. De naam Pieter Ellen triggert me. Er is iets mee. Heeft hij echt bestaan onder die naam of is de naam iets bijzonders? De namen van zijn kinderen? Of vormen de woorden Pieter Ellen de letters van zijn werkelijke naam? Het zou me niet verbazen als zijn naam net zo geheimzinnig is als zijn tekeningen. Het geheim van Pieter Ellen, blijft vooralsnog het Geheim van Pieter Ellen.

  2. Gerard van der Leeuw

    Schitterend! En er is nog zoveel meer in Bergen. Het Amsterdamse school park, Kranenburgh, het Oude Hof etc. etc. En dat alles op nog geen half uur fietsen van Alkmaar! Wat heeft bergen een hoop goede kustenaars / musici voortgebracht / aangetrokken! Ga ook naar de nieuwe ostelling rond de bergnse school in museum Alkmaar!

  3. Jan Poldervaart

    Prachtig als je zo kunt tekenen zoal Pieter Ellen in zijn tijd deed. Ook nog ongeschoold. Om jaloers op te worden. Zo mooi en gedetailleerd. Het boek zal vast ook prachtig zijn.

  4. Lina Maas- vander Minnen

    Het lijkt mij een prachtig boek. Jammer dat ik het nu niet kan doorbladeren. Er staat zoveel op deze tekening dat je blijft kijken.