Wat een vrouw draagt, vertelt in West-Afrika vaak precies wie zij is, wat zij doet en wat zij belangrijk vindt. Met de tentoonstelling „Identiteit in kleur – Vlisco: Waxprints en mode in Afrika” laat Museum Bussemakerhuis zien hoe deze ogenschijnlijk decoratieve stoffen uitgroeiden tot een krachtige modecode met internationale uitstraling. Minder bekend is dat de geschiedenis van deze stoffen ook verbonden is met de Twentse textielindustrie.
Waxprints worden wereldwijd herkend als typisch Afrikaans, maar hun weg naar die status is verrassend. De druktechniek is geïnspireerd op de Indonesische batiktraditie en werd in de 19e eeuw door Europese fabrikanten machinaal doorontwikkeld. Uiteindelijk vonden deze stoffen hun grootste waardering in West-Afrika, waar de levendige patronen en karakteristieke uitstraling uitgroeiden tot een visuele taal van status, smaak en persoonlijkheid.
Mode met betekenis
In West-Afrika is een waxprint veel meer dan stof alleen. De keuze voor een bepaald dessin kan iets zeggen over iemands levensfase, maatschappelijke positie of persoonlijke voorkeur. Voor veel vrouwen vertegenwoordigt een hoogwaardige waxprint bovendien aanzienlijke waarde. Niet zelden wordt er jarenlang gespaard voor een specifieke stof of serie. In de handel ontstond zelfs de bijnaam „Mama Benz” voor succesvolle vrouwelijke handelaren die hun welvaart opbouwden met de verkoop van waxprints.
Die gelaagdheid staat centraal in de tentoonstelling in Borne. Bezoekers ontdekken hoe prints functioneren als communicatiemiddel, statussymbool en mode-uiting tegelijk. Patronen dragen vaak namen en verhalen, en collecties volgen het ritme van mode en vernieuwing.
Vlisco als internationaal luxemerk
Een sleutelrol in dit verhaal is weggelegd voor het Nederlandse textielbedrijf Vlisco uit Helmond. De geschiedenis van dit bedrijf is ook verbonden met de textielindustrie in Overijssel. Bedrijven als Ankersmit in Deventer en Stoomweverij Nijverheid fuseerden in 1964 met P.F. van Vlissingen & Co tot Texoprint. Daarbij werd de productie van waxprints uiteindelijk geconcentreerd bij Vlisco in Helmond. Sinds de jaren zestig richt het bedrijf zich nadrukkelijk op de West-Afrikaanse markt. Inmiddels heeft Vlisco naar schatting meer dan meer dan 350.000 dessins en kleurvariaties ontwikkeld.
Ondanks toenemende concurrentie van goedkopere imitaties weet het merk zich te onderscheiden door complexe druktechnieken, rijke kleurstellingen en een sterke modepositionering. Daarmee groeide Vlisco uit tot een wereldwijd premiumlabel binnen het waxprintsegment.
