Ruim honderd werken van 76 Nederlandse kunstenaars uit de negentiende eeuw: deze tentoonstelling presenteert een selectie uit een aanzienlijk grotere collectie werken op papier die in de afgelopen vijftig jaar door verschillende particuliere verzamelaars is bijeengebracht. Sinds 2021 vormt de verzameling één geheel en draagt ze de naam „Collectie Noviomagus“. Dankzij een schenking komt ze nu in het bezit van de vriendenkring van de Kleefse musea. Het deel dat de negentiende eeuw omvat, wordt opgenomen in de collectie van het B.C. Koekkoek-Huis en wordt nu deels tentoongesteld.
De tekenkunst wordt beschouwd als de moeder der beeldende kunsten. Al sinds de zeventiende eeuw werd het tekenen aan academies onderwezen. In het laatste kwart van de achttiende eeuw werden in veel Nederlandse steden tekenacademies – „Teekenscholen“ – opgericht: in Middelburg, Dordrecht, Groningen, Utrecht en Amsterdam. Later namen de academies van beeldende kunsten deze opleiding over. Of het nu met potlood, krijt, pen of penseel is, een tekening geeft de directe blik van de kunstenaar weer, juist omdat deze niet de pretentie van een voltooid kunstwerk had.
Het tentoongestelde ensemble biedt ons een venster op een tweehonderd jaar oud verleden; elk blad vertelt de toeschouwer zijn eigen geschiedenis. De kunstwerken vertellen bovendien het verhaal van de liefde van de verzamelaars. Uit de golven van de kunstmarkt – toen nog zonder internet of kunstmatige intelligentie – visten ze de tekeningen, met een scherp oog en de onvermoeibaarheid van de jager. Soms kwam een tekening pas na een moeizame zoektocht boven water. Aan sommige werken is de afgelegde reis letterlijk te zien: ze zijn te lang aan het licht blootgesteld en hebben al twee eeuwen de beschutting van een lade moeten missen. Andere daarentegen tonen zich met een verbazingwekkende frisheid en actualiteit.
Honderd-en-één vensters is voor onze ogen een unieke wandeling door de tijd.