Julia Steenhuisen20 april 2026
In fotografiemuseum Foam in Amsterdam is de tentoonstelling ‘Martin Parr – Very Modern and Rather Ugly’ te zien: een compacte maar scherpe doorsnede van het werk van Martin Parr. Parr, die recent overleed, liet een omvangrijk en invloedrijk oeuvre na waarin hij het alledaagse fileert met een mengeling van humor en ongemak. Met felle kleuren, harde flits en een feilloos gevoel voor detail richtte hij zijn lens op consumptiecultuur, toerisme en sociale rituelen – eerst in Groot-Brittannië, en later ook de rest van de wereld.
De tentoonstelling in Amsterdam brengt vier sleutelseries samen die Parr in ruim 25 jaar maakte: The Non-Conformists (jaren zeventig) is een vroege zwart-witreeks over landelijke gemeenschappen; The Last Resort (1983-85) met ironische strandbeelden uit New Brighton bezorgde hem zijn doorbraak; Common Sense (1999) is een overrompelende installatie van 270 close-ups van consumptiecultuur; en Autoportrait (2002), bestaat uit een reeks absurde zelfportretten, gemaakt door fotografen over de hele wereld. Curator Jilke Golbach stelde de tentoonstelling samen met Claartje van Dijk. Voor Museumtijdschrift licht Golbach drie iconische foto’s uit die Parrs ontwikkeling en blik kernachtig samenvatten.
Vroege blik – Hebden Bridge in zwart-wit
Jilke Golbach: “Hoewel de kleurenfotografie van Martin Parr het bekendst is, weten maar weinig mensen dat hij vijftien jaar lang in zwart-wit fotografeerde. Deze foto uit de jaren 1970 maakt deel uit van een reeks waarin hij een kleine dorpsgemeenschap in het noorden van Engeland vastlegde. Parr was toen pas midden twintig, maar zijn kenmerkende blik is hier al duidelijk aanwezig: een combinatie van humor, oog voor detail, interesse in het alledaagse en een fascinatie voor stereotypen en clichés, vooral rond de Britse identiteit. Parr zei zelf: ‘Voor een buitenstaander leek Hebden Bridge misschien geen bijzondere plek om te fotograferen, ook al was het een pittoresk, ouderwets molenstadje in verval. Ik werkte toen nog in een vrij klassieke documentairestijl, dus er was niets radicaals aan. Maar al snel voelde ik dat ik iets bijzonders had gevonden.’”
Zelfportret als spel – de Autoportraits
“In de loop van veertig jaar verzamelde Parr een enorme reeks foto’s van zichzelf, gemaakt door studio- en straatfotografen en in fotohokjes over de hele wereld – een soort souvenirs van zijn reizen. Hij was gefascineerd door de rol van fotografie in de samenleving en bracht met deze Autoportraits een dwarsdoorsnede samen van de vele creatieve en soms eigenaardige manieren waarop mensen zichzelf laten portretteren. Hij legde uit: ‘De enige reden dat ik mezelf als onderwerp gebruik, is simpel: ik ben de enige die er altijd is.’ De typisch droge, enigszins serieuze blik waarmee Parr hier zijn hoofd door de mond van een haai steekt om dit absurde beeld te creëren, laat me telkens weer lachen.”
Strandscènes – het alledaagse uitvergroot
Jilke Golbach: “Zijn hele leven lang was Parr gefascineerd door vrije tijd en recreatie. Toeristische plekken en lokale feesten keren vaak terug in zijn werk, maar het strand was bij uitstek zijn domein – eerst in Groot-Brittannië en later wereldwijd. ‘Je kunt veel over een land leren door naar de stranden te kijken,’ vond Parr. ‘Het is een van de weinige openbare plekken waar je allerlei eigenaardigheden en typisch nationale gewoonten terugziet.’ Deze inmiddels iconische foto vat zijn manier van kijken en fotograferen treffend samen. Met een macrolens en harde flits zoomt Parr in op een alledaagse situatie, midden op een druk strand, en destilleert daaruit een intrigerende compositie. Van zo dichtbij trekken de felle kleuren de aandacht naar de details: het blauwe anti-UV-brilletje, de gebruinde huid, de zorgvuldig geëpileerde wenkbrauwen en de rode lipstick die net iets is uitgelopen op de bovenlip. Dit is de beeldtaal waarmee Parr zo herkenbaar werd – en uiteindelijk wereldberoemd.”
