9 februari 2026
Na een intensief, drie jaar durend materiaaltechnisch onderzoek is De populierenlaan bij Nuenen (1885) van Vincent van Gogh weer te zien in Rotterdam. Het schilderij blijkt uit drie fasen te zijn opgebouwd en is een omslagpunt in Van Goghs oeuvre.
Microscopisch onderzoek en UV- en röntgenscans tonen aan dat het schilderij uit drie fasen is opgebouwd. In 1884 schilderde Van Gogh namelijk een eerste landschapsvoorstelling van Nuenen. Deze overschilderde hij in 1885 vervolgens met de huidige voorstelling. Nadien nam hij het donkere schilderij –blijkbaar nogal onvoorzichtig – mee naar Antwerpen en Parijs. Van Gogh kreeg in die tijd weinig erkenning en zijn schilderijen waren nog niet veel waard. Tot slot voegde hij, geïnspireerd door het Franse impressionisme, in de Franse hoofdstad in 1886 enkele kleurtoetsen toe, zoals de felblauwe strepen voor de lucht en de gele lichttoetsen in de bomen.
De restauratie vond plaats in het restauratieatelier van het Depot. Het was geen makkelijke opdracht voor restaurator Erika Smeenk-Metz: het schilderij had veel te verduren gehad door transporten en eerdere restauraties. De verf schilferde en de oude vernislaag was vergeeld en gebarsten. De grootste uitdaging was het restaureren van de vernislaag, zonder de tussenliggende eiwitlaag, tussen de eerste en tweede verflaag, aan te tasten.
Omslagpunt
Met dit onderzoek zijn Van Goghs latere toevoegingen voor het eerst in kaart gebracht. Het schilderij is daarmee een overgangswerk tussen zijn donkere, typisch Nederlandse voorstellingen en zijn latere impressionistisch werk.
De presentatie ‘Onderzoek op de rails – Van Gogh’s Populierenlaan’ neemt je mee langs het hele restauratieproces, en is te zien tegenover het restauratieatelier in het Depot.

