Tentoonstellingen aanmelden

Het Abel Tasman Museum

Lutjegast, Nederland

Tip van Museumtijdschrift:

Nederland heeft honderden kleine musea, vaak onbekend bij het grote publiek. Daarom bezoekt Museumtijdschrift ook deze zomer twaalf unieke collecties, van hedendaags panorama tot internationaal klompenmuseum. Aflevering 4: Tastbare geschiedenis in het Abel Tasman Museum in Lutjegast.

Wist u dat de eerste Europeaan die Tasmanië en Nieuw-Zeeland bezocht, een Nederlander uit Lutjegast was? Het eiland Tasmanië is naar deze Abel Tasman (1603-1659) genoemd. In het dorpshuis van het Groningse Lutjegast is een museum aan hem gewijd. Dit werd aanvankelijk opgericht in Grootegast, tot onvrede van de bewoners van Lutjegast, Tasmans geboorteplaats. In 1998 werd het museum daarom verplaatst en sindsdien wordt hier zijn erfenis levend gehouden.

Met schilderijen en documenten wordt het leven van Tasman, zijn relatie met Lutjegast en zijn werk in dienst van de VOC toegelicht. Door scheepsmodellen en gebruiksvoorwerpen als een zeekijker, een soort kompas, krijgt de bezoeker een beeld van het leven aan boord van Tasmans schip, de Heemskerck.

In het journaal van de reis langs de Nieuw-Zeelandse en Australische kunst is te lezen hoe Tasman in contact kwam met de inheemse volkeren. Dat dit niet altijd even vreedzaam verliep, wordt duidelijk door een recent geschenk van de Maori. Een jadesteen symboliseert de verzoening na de gewelddadige ontmoeting tussen Tasman en een Maoristam, 375 jaar geleden. Volgens de Maori kan door middel van deze steen gecommuniceerd worden met de voorvaderen. De bezoeker wordt dan ook uitgenodigd de steen aan te raken. Zo wordt de geschiedenis letterlijk tastbaar.

Foto: Zoë Spaaij

 

Ontdekken en ontmoeten staan centraal in het Abel Tasman Museum in Lutjegast. Het museum richt zich op het leven en de reizen van de wereldberoemde zeevaarder-ontdekkingsreiziger Abel Janszoon Tasman, zijn geboorteregio en de culturen van de eilanden die hij bezocht. In dit jonge museum komen geschiedenis van land en zee en van noordelijk en zuidelijk halfrond bij elkaar. Met daarbij als belangrijkste vraag: wat betekent deze geschiedenis voor onze banden van vandaag?

Collectie
De museum collectie bestaat deels uit (zee-)kaarten en boeken. In de bibliotheek wordt beoogd de complete Nederlandstalige Tasman-verzameling te onderhouden, maar ook op internationaal gebied wordt verzameld wat mogelijk is. Het meest bijzondere exemplaar is een oude replica van Tasman’s scheepsjournaal uit 1642-1643.

Er zijn prachtig gedetailleerde modellen te zien van de Heemskerck en de Zeehaen, naast navigatie-instrumenten en gebruiksvoorwerpen. Ook Tasmans trouwakte uit Amsterdam en zijn testament uit Batavia (Indonesië) zijn in het museum te vinden.

Belangrijk is het aspect ‘ontmoeting’, met de verschillende volkeren die Tasman onderweg tegen kwam. Hout(snijwerk), mineralen, sierraden en kunst uit de door Tasman bezochte (ei)landen geven een internationaal tintje aan de collectie. Een voorbeeld van Maori-kunst is het Teko-Teko-beeldje, geschonken door de New Zealand International Police Association.