De programmamakers volgen het schilderij naar Japan, waar het afgelopen zomer werd tentoongesteld in het Nakanoshima Museum of Art in Osaka. Het Mauritshuis leende het werk uit tijdens een tijdelijke sluiting wegens verbouwingswerkzaamheden. Zo’n bruikleen is bijzonder: de vorige keer dat het schilderij werd uitgeleend was voor de grote Vermeertentoonstelling in het Rijksmuseum in 2023.

Om te begrijpen wat de aantrekkingskracht van het schilderij is, spreken de makers onder anderen Abbie Vandivere. Zij bracht uren met het meisje van Vermeer door. Ze vertelt over de details die ze tijdens haar onderzoek ontdekte en de band die ze met het werk ontwikkelde. “Het moment dat ik het Meisje met de parel uit de lijst haalde, zal ik nooit vergeten. Ik voelde spanning, maar ook trots en nederigheid. Ik denk dat ik meer tijd heb doorgebracht met het schilderij dan Vermeer zelf.”

Hoe de fascinatie zich buiten het museum manifesteert, komt aan bod in het gesprek met schrijver Tracy Chevalier. Haar roman Girl with a Pearl Earring (1999), later verfilmd met Scarlett Johansson in de hoofdrol, bracht het schilderij bij een nieuw publiek onder de aandacht. In het televisieprogramma vertelt ze over het ontstaan en de impact van haar boek.

Ook op sociale media kan het schilderij steeds op nieuwe aandacht rekenen. Toen het Mauritshuis opriep om eigen versies van het kunstwerk in te sturen, leverde dat duizenden inzendingen uit de hele wereld op. Vermeers schilderij wordt, kortom, steeds opnieuw gebruikt en geïnterpreteerd.

Meisje met de parel – Portret van een icoon is dinsdag 13 en 20 oktober om 20.25 uur bij Avrotros op NPO 2 te zien en daarna terug te kijken via NPO Start.