Carmen Tinebra21 september 2026
Musea raken aan het dagelijks leven. Daarom licht de redactie van Museumtijdschrift met onregelmatige regelmaat een museum uit rond een onderwerp dat raakt aan de actualiteit. Op 18 september was het International Equal Pay Day, een dag die aandacht vraagt voor de loonkloof tussen mannen en vrouwen. In het Museum van de Vrouw in Echt staan de geschiedenis en positie van vrouwen centraal. Directeur Bep Geurts hoopt dat bezoekers daarbij ook naar het heden kijken: “Ik wil iedere bezoeker dwingen tot reflectie.”
Een dertigtal cementen beelden marcheert tussen de rode muren van het Museum van de Vrouw in het Limburgse Echt. Alle blikken zijn strak naar voren gericht. De logge beelden doen denken aan de lopers van een schaakbord. Met Vrouwenmars (2025) vraagt Afke van Halen (1958) aandacht voor de strijd tegen achterstelling, geweld en ongelijkheid waarmee vrouwen wereldwijd te maken hebben.
De massieve beeldjes zijn elk net even anders, maar allemaal gebaseerd op hetzelfde archetype en vormen zo een eensgezinde groep. Ze verbeelden de kracht van saamhorigheid – een kracht die, zoals even verderop blijkt, nog altijd hard nodig is: aan een kapstok hangen tientallen teksten die vertellen hoe vrouwen in de geschiedenis zijn weggeschreven uit media, sport, politiek, wetenschap en cultuur.
Dragqueens
Het statige gebouw van de voormalige jongensschool, dat later dienstdeed als gemeentehuis en nu als museum, telt drie verdiepingen. Naast een vaste presentatie zijn er twee wisselende tentoonstellingen, die om de paar maanden plaatsmaken voor nieuwe. Het museum wijdt zich volledig aan de geschiedenis, positie en strijd van vrouwen. Mannen mogen er wel exposeren, maar uitsluitend als hun werk over vrouwen gaat. En wc’s zijn er wel voor mannen, maar de tijdlijn op de gang is exclusief gewijd aan vrouwelijke pioniers.
Op de begane grond prijkt het Wonderkabinet met bijzondere voorwerpen uit de collectie en de geschiedenis van de gemeente Echt-Susteren. In vitrines liggen fraaie sieraden van kleurrijke kralen en knopen van de Limburgse kunstenaar Monique Brassé (1959-2019), maar er hangen ook objecten die minder met het thema van de vrouw te maken hebben, zoals kerkelijke schatten en speelgoed. Het museum begon jaren geleden met een kleine verzameling oude spullen uit de omgeving, maar maakte na de laatste coronalockdown in 2022 een heropleving door. Sindsdien wisselen thema- en kunsttentoonstellingen elkaar af, steeds onder het motto “Zij maakt het verschil”.
Directeur Bep Geurts zou het liefst nog meer “verschil” zien. Want hoewel het museum een plek biedt om de zichtbaarheid van vrouwen te vergroten, blijkt de locatie in Midden-Limburg soms een belemmering. Zo stond er een tijdje geleden een tentoonstelling over dragqueens gepland, maar werd intern besloten dat de omgeving er nog niet rijp voor was. Het museum richt zich ook op scholen, maar met de jeugd loopt het nog geen storm.
Kindermishandeling
Een recente tentoonstelling was ‘Steekhoudend’, waarin geborduurd textiel, naaigerei en activistische kledingstukken lieten zien welke rol handwerk door de jaren heen heeft gespeeld in het leven van vrouwen. De kinderjurkjes van Mia Meijers (1954), versierd met teksten van geboortekaartjes en indringende boodschappen over kindermishandeling, lieten niet onberoerd.
In de tijdelijke tentoonstelling ‘Haar kracht – Van Venus tot veroveraar’ sieren menshoge portretten van acht sterke vrouwen uit de geschiedenis de muren. Voor deze vrouwen geldt veelal hetzelfde: mannen hebben hen door de jaren heen afgeschilderd als wreed en machtsbelust, terwijl het in werkelijkheid vaak bekwame heersers betrof die hun tijd ver vooruit waren. Zo zorgde Cleopatra tijdens haar bewind voor een periode van culturele bloei en voerde Maria Theresia van Oostenrijk een breed hervormingsprogramma in ter modernisatie van haar rijk.
Dolly Parton
Tussen de portretten, objecten en krantenartikelen staan ook kleine bronzen beeldjes van bijzondere vrouwen, bijvoorbeeld uit de wetenschap of uit het verzet in de Tweede Wereldoorlog. Ze lijken op kleine versies van de standbeelden in de openbare ruimte, waar nog altijd vooral mannen op de sokkels staan.
Aan het eind van de tentoonstelling word je uitgenodigd om plaats te nemen op een kartonnen troon. Want, zoals Geurts benadrukt: “Elke vrouw is een koningin.” De troon kijkt uit op een spiegelwand met citaten van bekende vrouwen als Nobelprijswinnaar Malala Yousafzai en Dolly Parton. Een podcast en een film belichten de positie van vrouwen vandaag de dag. De directeur hoopt dat bezoekers verder kijken dan de tentoonstelling en zich buigen over actuele maatschappelijke kwesties als de groeiende manosphere en femicide. Het museum van, voor en door de vrouw is immers nog altijd nodig: “Ik wil iedere bezoeker dwingen tot reflectie.”
