‘Zoo intens en zeer vreemd’ noemde kunstcriticus Just Havelaar de manier waarop Herman Kruyder (1881-1935) naar de wereld keek. Wie Kruyders schilderijen ziet, begrijpt die omschrijving meteen. Felgekleurde landschappen, vreemde figuren en dieren met grote, starende ogen maken zijn werk inderdaad intens en vreemd. Zijn werk is nu te zien in de tentoonstelling ‘Herman Kruyder – Expressionist van de ziel’ in Singer Laren.

Aan fel turquoise muren hangen de vroege werken van Kruyder. Aan het begin van zijn carrière schildert hij romantische, realistische scènes op akkers en in het paradijs. Zijn latere, vaak onheilspellende beeldtaal is hier al voorzichtig te herkennen, bijvoorbeeld in de skeletten en de bebloede zeis in het allegorische schilderij Het goede oogstjaar voor de Dood (1914).

Ook een vertrouwd Hollands landschap krijgt bij Kruyder een heel eigen karakter. In Bollenveldjes (1921) veranderen de bekende tulpenvelden in een bont en expressief landschap. Andere schilderijen dragen nog meer spanning in zich. In De varkensdoder (1925) voel je de dreiging van wat er staat te gebeuren; in Echtscheiding (1923-24) word je bijna de ruzie tussen de figuren in getrokken.

Zijn weergave van mens en natuur werd lange tijd gezien als een weerspiegeling van Kruyders mentale gesteldheid. De tentoonstelling biedt daarop een ander perspectief en laat op basis van nieuw kunsthistorisch onderzoek zien hoe bewust hij thema’s koos en kleur inzette om zijn eigenzinnige expressionistische stijl vorm te geven.

Het overzicht biedt een eerste kennismaking met zijn werk, en toch blijft de wereld achter de schilderijen een mysterie.