Een groot wandtapijt met een weelderig bos, vogels, een vos en bloemen vult de hoek van de eerste zaal in Museum Gouda. Het tapijt Landschapsverdure (1692-94) vormde jarenlang de backdrop waartegen stellen in het Goudse stadhuis elkaar het jawoord gaven. De deuropeningen die erin zijn gesneden, zijn nog zichtbaar.

De tentoonstelling werpt licht – een zachtgeel licht om de tapijten niet te beschadigen – op de bloeiende zeventiende-eeuwse tapijtwerkplaatsen van Gouda. Lange tijd werd het monumentale tapijt uit de openingszaal aan een mannelijke maker toegeschreven, maar later onderzoek wees uit dat het afkomstig is uit het atelier van tapissier Jannetje Wouters (ca. 1640-1722). Zij leidde de grootste tapijtwerkplaats van de stad. De aandacht voor haar bijdrage aan de tapijtindustrie is een broodnodige aanvulling op de overwegend mannelijke geschiedschrijving.

Vluchtelingen
Elders in de tentoonstelling, naast een imposant traditioneel weefgetouw, laat een fascinerende video een weefster aan het werk zien. Haar handen dansen over de witte draden van het weefgetouw. Een wever maakt gemiddeld per dag een oppervlak ter grootte van een vuist. De combinatie van de tapijten met uitleg over hun vervaardiging, makers en opdrachtgevers geeft een gelaagd beeld van deze industrie.

De wevers waren veelal protestantse vluchtelingen uit Vlaanderen, die weigerden zich tot het katholicisme te bekeren. Mede dankzij hun vakmanschap groeide Gouda uit tot een belangrijk centrum van de tapijtindustrie, met opdrachtgevers van Duitsland tot Zweden.

Plantageperceel nummer 17
Veelzeggend is de manier waarop mensen van kleur zijn verbeeld. Op het wandtapijt Orestes’ wraak op Aegisthus (ca. 1648-62) van Pieter de Cracht knielt een zwarte man, terwijl Orestes, een figuur uit de Griekse mythologie, met opgeheven vinger over hem heen wijst. Dit machtsvertoon laat zich lezen als een bevestiging van de Europese dominantie over andere volkeren. Een gemiste kans dat noch de curator in de audiotoelichting, noch de begeleidende tekst daar dieper op ingaan.

Waar het geld voor het pluche vandaan kwam, dat laat de tentoonstelling wel treffend zien. Eerst zien we een parmantig rijtuigkussen van koopman en president-hoogheemraad Theodorus Bisdom, gemaakt in de werkplaats van de weduwe Alexander Baert en zonen. Ernaast hangt een plattegrond met plantagepercelen in het huidige Guyana in Zuid-Amerika. Daaruit blijkt dat perceel nummer 17 aan plantagehouder Bisdom toebehoorde.

Let ook op de eurocentrische blik in de vier grote wandtapijten uit de werkplaats van Alexander Baert en Clara de Hont (eerste helft achttiende eeuw). Daarop zijn Europa, Azië, Afrika en de Amerika’s gepersonifieerd als vrouwen. Europa is omringd door een wereldbol, een Grieks standbeeldhoofd als verwijzing naar klassieke cultuur, een stapel gouden kronen en een scepter als teken van heerschappij. Azië zit op een kameel. Op het tapijt van Afrika draagt een vrouw een hoofdtooi in de vorm van een olifantenkop, die de wildheid van het continent moet representeren. Amerika heeft een verentooi.