19 augustus 2026
Een felrode naam als kleuraccent, een nauwelijks zichtbare signatuur op een stoel en tientallen meesterwerken zonder handtekening. Nieuw onderzoek naar de schilderijen van Vincent van Gogh laat zien dat ‘Vincent’ voor de kunstenaar meer was dan een bewijs van auteurschap.
Slechts 133 van de 840 bekende schilderijen van Vincent van Gogh zijn gesigneerd, blijkt uit onderzoek van Julia Engelmayer. Zij bracht voor het Van Gogh Museum alle bekende authentieke signaturen op zijn schilderijen bijeen in een dataset. Met ongeveer vijftien procent gesigneerde werken zette Van Gogh zijn naam opvallend weinig op het doek.
Dat deed hij bovendien pas vanaf 1884, drie jaar nadat hij met olieverf was begonnen. Zijn eerdere schilderijen beschouwde hij grotendeels als studies. Vooral tijdens zijn verblijf in Parijs signeerde hij vaker. Volgens Engelmayer kan die toename samenhangen met zijn groeiende artistieke zelfvertrouwen en commerciële ambities. In de Franse hoofdstad leerde Van Gogh de moderne kunstwereld kennen en maakte hij werk voor verkoop en tentoonstellingen.
De aardappeleters
Een signatuur lijkt dan ook vaak een teken van waardering voor het eigen werk. Van Gogh zette zijn naam bijvoorbeeld op De aardappeleters (1885), dat hij als zijn eerste meesterwerk beschouwde. De signatuur op de stoel links in het schilderij is door verdonkering tegenwoordig bijna niet meer te zien. Ook Zonnebloemen (1889) kreeg een prominente ‘Vincent’ op de vaas.
Soms fungeerde zijn naam zelfs als onderdeel van de compositie. Bij Zeegezicht bij Les Saintes-Maries-de-la-Mer (1888) schilderde Van Gogh een felrode signatuur in de linkerbenedenhoek, omdat hij nog “een rode noot in het groen” miste.
Mentale gezondheid
Toch zegt een ontbrekende handtekening weinig over de huidige kunsthistorische waardering van een schilderij. In de periode dat Van Goghs mentale gezondheid verslechterde, signeerde hij steeds minder. Na zijn opname in de instelling van Saint-Rémy in 1889 zette hij zijn naam nog maar zelden op een doek. Daardoor bleven juist veel beroemde werken uit zijn laatste levensjaren ongesigneerd.
Het volledige Engelstalige onderzoek, Simply ‘Vincent’: An Overview of Van Gogh’s Signed Paintings, is gepubliceerd door het Van Gogh Museum.
Bron: Van Gogh Museum
