Yayoi Kusama (1929-2026) bouwde in een carrière van meer dan zeventig jaar een van de herkenbaarste oeuvres van de moderne en hedendaagse kunst op. Haar stippenpatronen en eindeloze herhalingen hielden verband met hallucinaties waar zij al vanaf haar jeugd mee kampte. Met die patronen probeerde ze haar angsten te bezweren en zichzelf en de kijker in het beeld te laten opgaan, een proces dat zij self-obliteration (‘zelfuitwissing’) noemde.

Kusama werd geboren in Matsumoto, Japan, en vertrok in 1958 naar New York. Daar maakte zij deel uit van de avant-gardescene en werkte ze met schilderkunst, sculptuur, installatie, film, mode en performance. Met haar happenings, waarbij zij naakte deelnemers met stippen beschilderde, trok ze in de jaren zestig veel aandacht. In diezelfde periode verbleef ze regelmatig in Nederland en onderhield ze nauwe contacten met kunstenaars uit de Nul-beweging.

Na haar terugkeer naar Japan in de jaren zeventig liet Kusama zich in 1977 vrijwillig opnemen in een psychiatrische kliniek in Tokio. In haar nabijgelegen atelier bleef zij werken aan schilderijen, sculpturen, romans en poëzie. Vanaf het einde van de jaren tachtig groeide haar internationale bekendheid weer. Een belangrijk keerpunt kwam in 1993, toen zij Japan vertegenwoordigde op de Biënnale van Venetië. Vooral haar Infinity Mirror Rooms en monumentale pompoenen maakten haar in de afgelopen decennia, mede dankzij sociale media, tot een wereldwijde publiekslieveling. Volgens haar studio bleef Kusama tot haar laatste dagen schilderen. Haar overlijden werd op 27 augustus bekendgemaakt.

Postuum eerbetoon
Ook met Stedelijk Museum Amsterdam had Kusama al vroeg een band. Het museum bezit het werk Aggregation: One Thousand Boats Show (1963): een roeiboot bedekt met honderden fallische textielvormen, omringd door 999 zwart-witafbeeldingen van diezelfde boot.

“Het overlijden van Yayoi Kusama is buitengewoon treurig nieuws”, reageert Rein Wolfs, directeur van Stedelijk Museum Amsterdam. “Haar kunst spreekt mensen over de hele wereld aan en overstijgt generaties, culturen en landsgrenzen.”

De tentoonstelling ‘Yayoi Kusama’ bestrijkt ruim zeventig jaar kunstenaarschap. Schilderijen, sculpturen, tekeningen, collages, mode, performances en installaties tonen hoe Kusama haar persoonlijke ervaringen omzette in een geheel eigen beeldtaal. De tentoonstelling is van 11 september 2026 tot en met 17 januari 2027 te zien.